Tiếp tục tinh gọn bộ máy, giảm biên chế

Quy định mới thay đổi phương thức quản lý từ số lượng sang chất lượng, áp dụng nguyên tắc “có vào - có ra” nhằm nâng cao hiệu quả công vụ và chấm dứt tư duy ổn định suốt đời trong biên chế.

Theo Kết luận số 40-KL/TW, việc tinh giản biên chế trong giai đoạn 2027 - 2031 sẽ được thực hiện trên cơ sở kế hoạch, lộ trình và cam kết trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Quá trình này gắn liền với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ, cải cách thủ tục hành chính và đổi mới phương thức quản trị.

Mục tiêu giảm đầu mối nhân sự lần này đồng thời đi đôi với việc tinh gọn tổ chức bộ máy bên trong, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập và kiên quyết cắt giảm số lượng lãnh đạo, cấp phó tại các cơ quan, đơn vị.

Bên cạnh đó, hệ thống chính trị sẽ tập trung cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đặc biệt là cán bộ cấp xã. Giải pháp này cũng hướng tới mục tiêu nâng cao năng suất lao động khu vực công gắn liền với lộ trình giảm giờ làm việc và cải cách tiền lương trong giai đoạn mới.

Điểm cốt lõi trong đợt cải cách này là sự dịch chuyển phương thức quản lý biên chế, từ việc chú trọng số lượng sang đánh giá chất lượng và hiệu quả thực thi công vụ. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức sẽ phải chịu sự đánh giá định kỳ thông qua các chỉ số cụ thể. Những trường hợp không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ hoặc không hoàn thành công việc sẽ bị đưa ra khỏi hệ thống để tuyển dụng người có năng lực thay thế.

Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu thực hiện nghiêm túc nguyên tắc “có vào - có ra”, không để tình trạng vào biên chế là ổn định suốt đời nhằm khắc phục việc nơi hoạt động kém hiệu quả vẫn giữ nguyên nhân sự. Các địa phương và bộ, ngành phải rà soát, cắt bỏ các khâu trung gian, bộ phận hoạt động hình thức hoặc có năng suất thấp. Đồng thời, các cơ quan phải ngăn chặn triệt để tình trạng xin biên chế, giữ ghế hoặc giữ cơ cấu vì lợi ích cục bộ. Những nhiệm vụ Nhà nước không nhất thiết phải trực tiếp thực hiện sẽ được chủ động chuyển giao cho doanh nghiệp hoặc các tổ chức xã hội đảm nhiệm.

Để vận hành bộ máy linh hoạt, Nhà nước sẽ tiến hành rà soát và điều chuyển biên chế từ nơi sử dụng kém hiệu quả sang những nơi thiếu nhân lực hoặc đang quá tải công việc. Một hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và dữ liệu chuyên ngành liên thông từ Trung ương đến cấp tỉnh, cấp xã sẽ được xây dựng để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và dùng chung. Hệ thống này bao gồm cơ sở dữ liệu quốc gia về biên chế, cán bộ, công chức, viên chức và người làm việc hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp.

Ban thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương có trách nhiệm bố trí, sắp xếp lại đội ngũ để bảo đảm đủ công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, không để viên chức đảm nhiệm vị trí việc làm của công chức. Những địa phương có số lượng nhân sự vượt chỉ tiêu biên chế năm 2026 phải hoàn thành dứt điểm việc sắp xếp ngay trong năm nay. Riêng đối với hai đô thị lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị sẽ xem xét cơ chế đặc thù về quản lý và sử dụng biên chế phù hợp với quy mô cùng yêu cầu phát triển.

Công tác giao biên chế trong giai đoạn mới sẽ dựa trên các định mức và tiêu chí rõ ràng, khách quan, sát thực tiễn do Ban Tổ chức Trung ương nghiên cứu đề xuất. Việc giao nhân sự phải gắn liền với chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ và cải cách thủ tục hành chính. Những công việc có thể số hóa, tự động hóa hoặc xã hội hóa sẽ kiên quyết cắt giảm biên chế hành chính giản đơn. Ngược lại, các lĩnh vực chiến lược như khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế số được ưu tiên bố trí nhân lực.

Trước đó, tổng biên chế hệ thống chính trị giai đoạn 2022 - 2026 là khoảng 2,23 triệu người, bao gồm 336.300 cán bộ, công chức và 1,68 triệu viên chức, không tính lực lượng công an, quân đội và người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở. Theo thống kê của Chính phủ vào cuối năm 2025, sau quá trình sắp xếp bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và kết thúc hoạt động cấp huyện, tổng số công chức và viên chức đã giảm khoảng 145.000 người. Kết quả bước đầu này đã giúp tiết kiệm khoảng 39.000 tỷ đồng chi thường xuyên cho ngân sách nhà nước.