Tinh gọn bộ máy để phòng ngừa tiêu cực - Bài 1: Giảm cấp, gần dân

Một trong những dấu ấn lớn nhất của cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy ở nước ta tính đến thời điểm này là giảm 1 cấp trong tổ chức chính quyền địa phương 3 cấp. Việc bỏ trung gian, giảm cấp, giảm đầu mối là cần thiết để đưa chính quyền về gần nhân dân, giảm tầng nấc, thủ tục, hạn chế tiêu cực.

80 năm chính quyền địa phương 3 cấp

Năm 1945, sau khi đất nước giành được độc lập, Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bắt tay ngay vào việc xây dựng chính quyền và tổ chức các đơn vị hành chính.

Theo Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà được Quốc hội thông qua năm 1946, sau 80 năm tranh đấu, dân tộc Việt Nam đã thoát khỏi vòng áp bức của chính sách thực dân, đồng thời đã gạt bỏ chế độ phong kiến. Nước nhà đã bước sang một quãng đường mới và nhiệm vụ của dân tộc ta trong giai đoạn này là bảo toàn lãnh thổ, giành độc lập hoàn toàn và kiến thiết quốc gia trên nền tảng dân chủ.

Về phương diện hành chính, nước ta gồm có ba bộ: Bắc, Trung, Nam. Mỗi bộ chia thành tỉnh, mỗi tỉnh chia thành huyện, mỗi huyện chia thành xã. Sau này thì không còn các bộ.

Giai đoạn 1945 - 2025, từ ngày thành lập nước đến hết ngày 30/6/2025, chính quyền địa phương 3 cấp đã hoàn thành sứ mệnh vẻ vang sau 80 năm nỗ lực, cống hiến, đưa đất nước đi lên từ trong muôn vàn gian khó đến khi có cơ đồ, tiềm lực như ngày hôm nay.

Từ ngày 1/7/2025, nước Việt Nam không còn các huyện, thị xã, thành phố. Chính quyền địa phương từ 3 cấp tỉnh, huyện, xã giảm còn 2 cấp tỉnh, xã.

Không đơn thuần chỉ là phép trừ khi giảm 1 cấp trong tổ chức bộ máy mà đây là cuộc cách mạng đổi mới toàn diện ở tất cả các cấp, các cơ quan, đơn vị từ Trung ương đến tỉnh, xã thông qua sáp nhập tỉnh, bộ, sở, ngành, tổ chức lại bộ máy cấp xã...

Đây là cuộc cách mạng tổ chức bộ máy lớn nhất từ khi thành lập nước đến nay. Chính quyền địa phương 3 cấp đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử vẻ vang và đến lúc chuyển giao cho chính quyền địa phương 2 cấp vào cuộc, dẫn dắt đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Đưa chính quyền về gần nhân dân

Ở TP Hải Phòng mới (sau hợp nhất TP Hải Phòng và tỉnh Hải Dương cũ) hiện chỉ có cấp thành phố và 114 xã, phường, đặc khu. Số đơn vị hành chính cấp xã giảm hơn 2/3.

Chính quyền cấp xã từ chỗ còn mỏng về lực lượng, có nơi còn yếu về chất lượng nay đã mạnh hơn trên cả 2 phương diện. Tính cả khối Đảng, MTTQ và khối chính quyền, mỗi xã, phường, đặc khu trên địa bàn TP Hải Phòng có khoảng 60 cán bộ, công chức.

Thời gian qua, trên toàn thành phố đã có hàng trăm cán bộ, công chức, viên chức, người lao động chuyển từ các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh, huyện về xã, phường, đặc khu, phục vụ trong một tổ chức bộ máy hành chính gần dân, sát dân nhất.

Ông Phạm Văn Thung, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương (cũ), nay là Chủ tịch UBND xã Gia Lộc, TP Hải Phòng mới. Ông Thung vẫn làm việc ở trụ sở cũ nhưng vị trí thì đã mới, tính chất công việc cũng gần dân, sát dân hơn trước.

"Bỏ huyện, dồn xã, tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thì mục tiêu lớn nhất là hướng đến chính quyền thân thiện, gần dân. Không còn cấp trung gian, công việc của chúng tôi là trực tiếp thực hiện, triển khai, sâu sát cơ sở, địa bàn, phục vụ tốt nhất cho nhân dân", ông Thung nói.

Từ huyện về xã, những người lãnh đạo như ông Thung trực tiếp giải quyết nhiều công việc ở thôn, làng. Chủ tịch UBND xã cũng đã được trao nhiều thẩm quyền của cấp huyện cũ.

Người dân được làm, giải quyết thủ tục hành chính ở ngay xã mình hay bất cứ trung tâm phục vụ hành chính công nào gần và tiện lợi nhất thay vì phải đi lên huyện để làm một số thủ tục thuộc thẩm quyền của huyện trước đây.

Nhiều cán bộ ở Hải Phòng đã và đang đi quãng đường xa hơn mỗi ngày để đến gần với nhân dân, phục vụ tận tình, thuận lợi nhất cho nhân dân. Giảm tầng nấc, bỏ cấp trung gian cũng hạn chế phát sinh rườm rà, tiêu cực trong giải quyết thủ tục hành chính. Qua đó, chính quyền địa phương sau khi giảm cấp ngày càng sát dân, vì dân.

--------------------------------------------

Bài 2: Công khai, minh bạch