Hải Phòng đang từng bước hướng tới mục tiêu xây dựng 'trường học xã hội chủ nghĩa' - nơi hội tụ điều kiện học tập tốt nhất để học sinh phát triển toàn diện về văn hóa, trí tuệ, thể chất và thẩm mỹ.
Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 10 khóa XIII, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh mỗi địa phương cần cụ thể hóa, xác định rõ định hướng, giải pháp xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa gắn với con người xã hội chủ nghĩa ở từng địa phương. Hải Phòng, Đà Nẵng đi đầu thực hiện, tạo cơ sở rút kinh nghiệm, nhân rộng trong cả nước...
Trên cơ sở những quan điểm, chủ trương của Đảng và định hướng chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Hải Phòng đang nghiên cứu, xây dựng lộ trình cụ thể để hiện thực hóa mô hình này trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong đó, giáo dục được xác định là một trong những lĩnh vực trọng tâm, bởi nhà trường chính là nơi hình thành nền tảng tri thức, nhân cách và lý tưởng sống cho thế hệ trẻ.
Theo định hướng của ngành giáo dục thành phố, 9 cơ sở giáo dục trên địa bàn dự kiến được lựa chọn để nghiên cứu, hướng tới thí điểm mô hình “trường học xã hội chủ nghĩa”. Mục tiêu của mô hình là xây dựng môi trường giáo dục nơi học sinh được học tập trong điều kiện tốt nhất, phát triển hài hòa về văn, trí, thể, mỹ, đồng thời hình thành năng lực, phẩm chất, đạo đức, yêu nước, trách nhiệm, có khát vọng cống hiến...
Ở góc độ nhà trường, nhiều hiệu trưởng cho rằng ý nghĩa sâu sắc nhất của mô hình này nằm ở việc định hình triết lý giáo dục hướng tới sự phát triển toàn diện của con người.
Theo chị Phạm Thị Hồng Tháp, Hiệu trưởng Trường Mầm non 20/10 (phường Gia Viên), ở lứa tuổi mầm non, việc giáo dục trẻ có nền nếp, rèn luyện kỹ năng sống và hình thành những thói quen tốt chính là bước đặt nền móng đầu tiên để xây dựng con người xã hội chủ nghĩa. Nhà trường tập trung giúp trẻ biết tự chăm sóc bản thân, biết lễ phép, yêu thương ông bà, cha mẹ, yêu thành phố, quê hương và quan tâm tới mọi người xung quanh. Khi trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục nhân văn, có kỷ cương và giàu tình yêu thương, các em sẽ từng bước hình thành những phẩm chất tốt đẹp ngay từ thuở ban đầu...
Ở góc độ quản lý giáo dục cấp THCS, chị Phạm Thanh Nga, Hiệu trưởng Trường THCS Võ Thị Sáu (phường Lê Thanh Nghị), một trong những đơn vị dự kiến được lựa chọn thực hiện cho rằng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa chính là sự cụ thể hóa mục tiêu giáo dục con người trong giai đoạn phát triển mới.
“Mô hình trường học xã hội chủ nghĩa hướng tới tạo dựng môi trường giáo dục toàn diện, nơi học sinh được phát triển hài hòa về trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và đạo đức. Khi nhà trường thực hiện tốt vai trò này, giáo dục sẽ thực sự trở thành nền tảng quan trọng để đào tạo nên những thế hệ công dân có tri thức, có bản lĩnh và có khát vọng cống hiến cho đất nước”, chị Nga nói.
Đề án “Trường học xã hội chủ nghĩa” do Sở Giáo dục và Đào tạo là cơ quan chủ trì, tham mưu xây dựng dự kiến trình UBND thành phố trong tháng 3/2026. Đề án được triển khai trên cơ sở bám sát Đề án 04-ĐA/TU và Nghị quyết số 05-NQ/TU. Đề án cũng đề ra mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030, tổ chức mô hình mẫu tại 9 trường công lập (3 cấp học mầm non, tiểu học và THCS), hình thành các “điển hình trường học kiểu mẫu”, làm chuẩn để nhân rộng.
Dự kiến giai đoạn 2030 - 2035, áp dụng từng phần mô hình tới khoảng 30% trường công lập, mở rộng phù hợp điều kiện thực tế. Giai đoạn 2035 - 2045, 100% số trường công lập đạt tối thiểu 80% tiêu chí; hình thành hệ sinh thái học tập số, tích hợp AI và cá nhân hóa.
Nhiều nhà trường dự kiến được lựa chọn thí điểm tích cực chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Một trong những yếu tố quan trọng được các nhà trường quan tâm là cơ sở vật chất và môi trường học tập qua việc đầu tư hệ thống phòng học bộ môn, thư viện, không gian học tập mở, khu thể chất và các khu sinh hoạt trải nghiệm nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục đa dạng. Song song với đó, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên được xem là yếu tố then chốt. Các nhà trường chú trọng bồi dưỡng chuyên môn, khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và tổ chức các hoạt động học tập theo hướng phát huy tính chủ động của học sinh.
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng Uông Minh Long, việc xây dựng đề án được triển khai trên nguyên tắc làm thật, hiệu quả thật, tránh hình thức, không dừng ở phong trào hay khẩu hiệu nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, dân chủ, công bằng, tôn trọng khác biệt; phát huy phối hợp nhà trường - gia đình - xã hội, hướng tới mục tiêu cao nhất là trường học hạnh phúc.
Khi các yếu tố về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và môi trường giáo dục được chuẩn bị đầy đủ, mô hình “trường học xã hội chủ nghĩa” sẽ có cơ sở để phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường học đường hiện đại, nhân văn - nơi mỗi học sinh được phát triển toàn diện và trở thành những công dân có tri thức, bản lĩnh và trách nhiệm với xã hội.
BÙI HẠNH
