Nghị định 339 nâng mức xử phạt đối với nhiều vi phạm trật tự xây dựng. Đáng chú ý, một số trường hợp còn có thể bị buộc phá dỡ thay vì được hợp thức hóa.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 339 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý, phát triển nhà và kinh doanh bất động sản. Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/8/2026.
Nghị định mới không chỉ thay đổi mức tiền phạt mà còn đặt ra yêu cầu khắc phục đối với từng hành vi vi phạm.
Theo Điều 25, chủ đầu tư tổ chức thi công công trình khi chưa được cấp giấy phép xây dựng, trong trường hợp pháp luật bắt buộc phải có giấy phép, sẽ bị xử phạt tùy thuộc loại công trình.
Với nhà ở riêng lẻ, mức phạt từ 60 - 80 triệu đồng. Nếu nhà được xây dựng tại khu vực bảo vệ I của di tích, khu vực di sản thế giới, khu vực bảo vệ II của di tích hoặc vùng đệm của khu vực di sản thế giới, mức phạt tăng lên 80 - 100 triệu đồng.
Đối với công trình phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật có thể bị phạt 120 - 140 triệu đồng. Còn công trình phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi bị phạt 140 - 160 triệu đồng.
Một điểm khác được Nghị định 339 quy định là hành vi thi công không đúng nội dung giấy phép xây dựng đã được cấp.
Đối với nhà ở riêng lẻ, mức phạt từ 30 - 40 triệu đồng. Trường hợp nhà ở nằm trong các khu vực có yếu tố di tích, di sản nêu trên, mức phạt từ 50 - 70 triệu đồng.
Với công trình phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật, mức phạt từ 100 - 120 triệu đồng; công trình phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi có thể bị phạt 120 - 140 triệu đồng.
Quy định này đặt trách nhiệm trực tiếp lên chủ đầu tư trong việc tuân thủ đúng nội dung giấy phép, thay vì chỉ hoàn thành thủ tục cấp phép rồi tự ý thay đổi trong quá trình thi công.
Ngay cả việc không công khai giấy phép xây dựng tại địa điểm thi công cũng bị xử lý. Chủ đầu tư xây dựng nhà ở riêng lẻ có thể bị phạt 5 - 10 triệu đồng. Với công trình thuộc khu vực di tích, di sản hoặc các loại công trình khác theo quy định, mức phạt có thể lên tới 40 triệu đồng tùy trường hợp.
Đáng chú ý, trong quy định mới, tiền phạt không đồng nghĩa với việc công trình vi phạm đương nhiên được tồn tại.
Tùy từng trường hợp, chủ đầu tư có thể được yêu cầu thực hiện thủ tục đề nghị cấp giấy phép xây dựng, điều chỉnh giấy phép, điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng hoặc điều chỉnh thiết kế. Đây là cơ chế để khắc phục đối với những vi phạm còn đủ điều kiện xử lý theo quy định.
Tuy nhiên, không phải mọi sai phạm đều có thể được "hợp thức hóa" bằng cách bổ sung giấy tờ sau khi đã xây dựng.
Đối với hành vi vi phạm đã kết thúc, nếu công trình hoặc phần công trình thuộc trường hợp phải tháo dỡ theo quy định, chủ đầu tư sẽ bị buộc phá dỡ. Biện pháp này có thể được áp dụng với các trường hợp xây dựng không đúng quy hoạch, cơi nới, lấn chiếm hoặc tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm sau khi đã bị lập biên bản.
Trường hợp tái phạm theo quy định cũng có thể bị áp dụng biện pháp buộc phá dỡ công trình hoặc phần công trình vi phạm.
Nghị định 339 đồng thời quy định, trường hợp xây dựng không đúng nội dung giấy phép nhưng không thuộc diện phải điều chỉnh thì không bị coi là hành vi xây dựng không đúng nội dung giấy phép và không bị xử phạt vi phạm hành chính.
.png "Gỡ vướng trong cấp phép xây dựng")
-870936edf9e2b103529d79b6f4cb396e.png "Phân cấp thẩm quyền cấp phép xây dựng về cấp xã")
