Bảo vệ trẻ em trong môi trường số

Ngày nay, internet và các thiết bị thông minh đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của trẻ em. Các em sử dụng môi trường mạng để học tập, giải trí, tìm kiếm thông tin, trò chuyện với bạn bè và khám phá thế giới. Chỉ với một chiếc điện thoại hoặc máy tính có kết nối internet, trẻ em có thể tiếp cận nguồn kiến thức phong phú, điều mà trước đây phải mất nhiều thời gian mới có được.

Tuy nhiên, đi cùng với những tiện ích đó là không ít rủi ro. Những câu chuyện về lừa đảo trực tuyến, bắt nạt trên mạng xã hội, bắt cóc online, đánh cắp thông tin cá nhân hay trẻ em tiếp xúc với nội dung không phù hợp xuất hiện khá nhiều. Không gian mạng mang đến cơ hội, nhưng cũng đặt ra những thách thức mới đối với công tác bảo vệ trẻ em.

Vì vậy, chủ đề Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số” mang ý nghĩa rất thiết thực.

Trong bối cảnh công nghệ len sâu vào mọi mặt đời sống, việc bảo vệ trẻ em không chỉ dừng lại ở trường học, gia đình hay cộng đồng dân cư mà còn phải mở rộng sang môi trường mạng - nơi các em dành ngày càng nhiều thời gian mỗi ngày.

Tại Hải Phòng, cùng với quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, trẻ em được tạo điều kiện tiếp cận công nghệ từ khá sớm.

Nhiều trường học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, các hoạt động STEM, sáng tạo khoa học, kỹ thuật và kỹ năng số được tổ chức thường xuyên hơn. Đây là cơ hội để các em học hỏi, phát triển tư duy và chuẩn bị hành trang cho tương lai.

Nhưng càng tiếp cận công nghệ sớm, trẻ em càng cần được trang bị kỹ năng tự bảo vệ bản thân. Không ít phụ huynh giật mình khi phát hiện con chia sẻ thông tin cá nhân lên mạng, kết bạn với người lạ hoặc dành quá nhiều thời gian cho các nền tảng trực tuyến.

Nhiều em sử dụng thành thạo điện thoại thông minh nhưng chưa biết cách nhận diện những nguy cơ có thể gặp phải khi tham gia môi trường mạng.

Phát biểu tại Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em và Khai mạc hoạt động hè năm 2026, đồng chí Vũ Tiến Phụng, Phó Chủ tịch UBND thành phố đã chỉ rõ những nguy cơ mà trẻ em đang phải đối mặt trên không gian mạng như lừa đảo trực tuyến, bắt nạt qua mạng, tiếp cận thông tin độc hại, bị xâm phạm dữ liệu cá nhân hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.

Đó không phải là những nguy cơ ở đâu xa, mà có thể xuất hiện ngay trong chiếc điện thoại trẻ sử dụng hằng ngày. Một đường link lạ, lời mời kết bạn từ người không quen biết hay một đoạn video có nội dung không phù hợp đều có thể gây tác động tiêu cực nếu trẻ không được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vì thế không thể chỉ giao cho một ngành hay một cơ quan nào. Đây là việc cần sự tham gia của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Gia đình là nơi gần gũi nhất với trẻ. Điều các em cần không chỉ là sự kiểm soát mà còn là đồng hành. Thay vì chỉ cấm đoán, cha mẹ cần dành thời gian trò chuyện với con về những gì các em đang xem, đang học và đang gặp trên mạng.

Khi trẻ hiểu được đâu là thông tin đáng tin cậy, đâu là hành vi nguy hiểm và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết, các em sẽ chủ động bảo vệ bản thân tốt hơn.

Nhà trường cũng có vai trò quan trọng trong việc trang bị kỹ năng số cho học sinh. Bên cạnh kiến thức văn hóa, các em cần được hướng dẫn cách sử dụng internet an toàn, cách ứng xử văn minh trên mạng xã hội, cách bảo vệ thông tin cá nhân và nhận biết các hình thức lừa đảo phổ biến.

Đối với các cơ quan chức năng, cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức về an toàn số tới phụ huynh, giáo viên và học sinh. Khi người lớn hiểu rõ hơn về các nguy cơ trên không gian mạng, sẽ có thêm khả năng bảo vệ trẻ em trước những rủi ro mới.

An toàn không đồng nghĩa với việc tách trẻ em khỏi công nghệ. Điều quan trọng là giúp các em biết sử dụng công nghệ đúng cách, biến internet thành công cụ học tập, sáng tạo và phát triển bản thân.

Một môi trường số an toàn phải là môi trường mà ở đó trẻ em được bảo vệ nhưng không bị hạn chế cơ hội khám phá; được định hướng nhưng vẫn phát huy được tư duy độc lập và khả năng sáng tạo.