Chuyển đổi số trong vận hành công trình thủy lợi

Bắt nhịp chuyển đổi số

Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải là đơn vị tiên phong, đi đầu trong chuyển đổi số ở lĩnh vực thuỷ lợi tại thành phố.

Bắc Hưng Hải là một trong những hệ thống thủy lợi lớn của miền Bắc, có nhiệm vụ bảo đảm tưới, tiêu cho gần 200.000 ha đất canh tác và khoảng 12.000 ha nuôi trồng thủy sản tại các địa phương gồm: Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên và Bắc Ninh. Đồng thời, hệ thống còn tạo nguồn nước sinh hoạt cho hơn 3 triệu dân, duy trì dòng chảy trên các trục sông và góp phần cải thiện môi trường sinh thái trong khu vực. Với vai trò quan trọng và khối lượng công việc lớn, doanh nghiệp đã đơn giản hóa việc quản lý bằng cách ứng dụng công nghệ số.

Ông Vũ Hữu Tuấn, Trưởng Phòng Điều hành, Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải cho biết: "Là công trình liên tỉnh nên bản đồ số của hệ thống thuỷ lợi Bắc Hưng Hải rất cần thiết, hữu dụng giúp các bên tham khảo dữ liệu, xây dựng quy trình tưới tiêu hợp lý giữa các vùng. Đây cũng là công cụ hữu ích làm giảm bớt áp lực cho các đơn vị khai thác, vận hành hệ thống thuỷ lợi.

Để bảo đảm thông tin, số liệu chính xác, kịp thời, công ty còn lắp đặt 11 thiết bị đo lượng mưa tự động, 22 thiết bị đo mực nước tự động, 3 thiết bị đo mặn tự động tại các công trình đầu mối. Lắp đặt 20 camera giám sát tình hình hoạt động của các công trình và sử dụng thiết bị bay không người lái để kiểm tra các vi phạm".

Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Vĩnh Bảo là đơn vị tích cực số hóa vận hành công trình để nâng cao hiệu quả phục vụ tưới tiêu. Theo lãnh đạo đơn vị, số hóa các khâu trong quản lý công trình mang lại nhiều lợi ích. Công nhân tại trạm không còn phải lấy số liệu lượng mưa, mực nước thủ công. Việc đóng mở cửa cống cũng chỉ cần một thao tác nhấn nút.

Do đó, tiết kiệm được thời gian, công sức và bảo đảm an toàn cho công nhân, nhất là trong thời điểm mưa bão. Bên cạnh đó, việc số hóa vận hành công trình thủy lợi giúp công ty nắm bắt kịp thời số liệu để sớm ra quyết định lấy nước vào hệ thống tại từng thời điểm, đồng thời giảm chi phí, tiết kiệm nhân công.

Hướng tới xây dựng hệ thống thuỷ lợi thông minh

Đặc thù của hoạt động thuỷ lợi là nhiều công trình đầu mối phân bố ở các địa bàn và trên nhiều địa hình khác nhau. Trước đây việc nắm bắt, bao quát tổng thể mạng lưới thuỷ lợi rất khó khăn, không toàn diện, ảnh hưởng tới công tác quản lý, thậm chí tạo áp lực khi chỉ đạo điều hành không sát với thực tế.

Trước thực trạng này, các đơn vị khai thác công trình thuỷ lợi đã triển khai xây dựng bản đồ số với hệ thống bảng LED, tivi, bản đồ để giám sát tình hình chung của toàn hệ thống. Các dữ liệu về mực nước, lượng mưa, tình trạng xâm nhập mặn… từ các công trình đầu mối được truyền về hệ thống, hỗ trợ quản lý các vùng tưới, tiêu trong hệ thống; đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả của việc vận hành công trình trong việc phục vụ sản xuất của các địa phương. Trên cơ sở dữ liệu từ thực tế, phòng chuyên môn sẽ đề xuất phương án vận hành công trình phù hợp, hiệu quả.

Bên cạnh đó, đơn vị khai thác công trình thuỷ lợi còn tích cực tham gia nghiên cứu, triển khai các đề tài khoa học, ứng dụng chuyển đổi số trong công tác vận hành công trình thuỷ lợi. Điển hình là trong các năm 2024, 2025, Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải đã triển khai nhiệm vụ khoa học cấp thành phố với đề tài “Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát, vận hành cống thủy lợi”, do Thạc sĩ Trịnh Thế Trường, Chủ tịch, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải làm chủ nhiệm đề tài.

Qua 2 năm nghiên cứu, triển khai tại khu vực cống Neo và cống Bá Thuỷ, nhóm nghiên cứu xây dựng các giải pháp điều khiển tại cống; giải pháp đo độ mở cống đối với các van cung, kiểu máy đóng mở tời cáp. Đồng thời nghiên cứu giải pháp kết nối truyền tin giữa RTU tại cống, hệ thống máy chủ và người dùng. Các giải pháp điều khiển qua các thiết bị thông minh, máy tính; giải pháp điều khiển vận hành tự động cống và giải pháp tình huống trong việc vận hành cũng được lập trình bài bản, cho hiệu quả thiết thực.

Ông Lê Lương Thịnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ đánh giá, đề tài góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả vận hành các công trình thủy lợi và thực hiện thành công chiến lược đổi mới, cải tiến khoa học - kỹ thuật của ngành, với mục tiêu cuối cùng là tăng cường năng lực quản lý công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đề tài, sáng kiến của Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thuỷ lợi Bắc Hưng Hải có thể ứng dụng cho các đơn vị khai thác công trình thuỷ lợi trên địa bàn thành phố.

Theo ông Trịnh Thế Trường, Chủ tịch, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục nghiên cứu để xây dựng hệ thống thuỷ lợi thông minh, cụ thể là sử dụng ảnh vệ tinh và các dữ liệu từ xa, sử dụng các thuật toán máy để xây dựng bản đồ đánh giá hiện trạng, dự báo các yếu tố liên quan, đồng thời đưa ra các quyết định chính xác về quản lý và vận hành hệ thống.