Hải Phòng từng là nơi khởi nguồn của phong trào khoán trong nông nghiệp. Từ dấu mốc ấy đến hôm nay, yêu cầu đổi mới vẫn tiếp tục đặt ra trên đồng ruộng.
Trở về Đoàn Xá, "cái nôi" của phong trào khoán trong nông nghiệp, nay thuộc xã Kiến Hải, ông Phạm Hồng Thưởng, nguyên Chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp Đoàn Xá, vẫn nhớ những năm tháng cách đây gần nửa thế kỷ.
Khi đó, ông là một đảng viên trẻ, chứng kiến mô hình hợp tác xã hoạt động theo cơ chế công điểm bộc lộ nhiều hạn chế. Hiệu quả sản xuất thấp, có những năm mất mùa, sau mỗi vụ người dân không có đủ sản phẩm để trang trải cuộc sống.
Trước thực tế ấy, Đảng ủy xã Đoàn Xá quyết định chuyển hướng chỉ đạo sản xuất. Vụ mùa năm 1977, địa phương thực hiện khoán 50% diện tích. Kết quả, năng suất lúa tăng khoảng 1,5 lần so với nhiều vụ trước. Nông dân phấn khởi, thanh niên địa phương trở thành lực lượng đi đầu trong sản xuất.
Đoàn Xá sau đó trở thành địa phương được nhiều đoàn cán bộ của huyện, thành phố và Trung ương về tìm hiểu. Thực tiễn sản xuất ở đây góp phần tạo cơ sở cho những đổi mới về cơ chế khoán trong nông nghiệp, sau này là Chỉ thị 100-CT/TƯ và Nghị quyết 10-NQ/TƯ về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp.
Gần nửa thế kỷ đã trôi qua. Máy móc thay sức người, công nghệ thay đổi phương thức canh tác, thị trường quyết định ngày càng lớn đến việc sản xuất cây gì, nuôi con gì.
Trong bối cảnh hiện nay, những đảng viên trẻ đang đứng trước một “bài toán khoán” mới: Ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tổ chức lại sản xuất và tạo ra giá trị cao hơn trên mỗi đơn vị đất đai.
Sau hợp nhất, Hải Phòng có không gian phát triển nông nghiệp rộng lớn hơn, với những vùng chuyên canh cây ăn quả, rau màu ở phía tây và lợi thế về cảng biển, giao thông, logistics ở phía đông. Đây là điều kiện để hình thành những vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, kết nối sản xuất với chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.
Trước khi hợp nhất, Hải Phòng và Hải Dương đều đã có chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Sau hợp nhất, yêu cầu đặt ra là rà soát, tích hợp và hoàn thiện chính sách phù hợp với không gian phát triển mới.
Nghị quyết số 51 của HĐND thành phố về cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung giai đoạn 2026 - 2030 và Nghị quyết 27 của HĐND thành phố ngày 13/11/2025 về hỗ trợ kinh phí đất trồng lúa là những chính sách quan trọng.
Điều kiện hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao đang được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với thực tế sản xuất. Các chính sách về vốn, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm cũng hướng tới tạo thuận lợi cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Bà Lương Thị Kiểm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cho biết, Nghị quyết 19-NQ/TW xác định yêu cầu xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, nông thôn phát triển, nông dân văn minh; đồng thời chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp.
Theo bà Kiểm, việc triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách sẽ tạo điều kiện và động lực cho các tổ chức, cá nhân phát triển sản xuất nông nghiệp, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp liên kết đầu tư, bao tiêu sản phẩm theo hướng hiệu quả, bền vững.
Đối với người trẻ, sự hỗ trợ không chỉ dừng ở các điều kiện đầu vào mà còn cần tạo môi trường thuận lợi để họ yên tâm đầu tư lâu dài. Trong đó, đất đai cần có quy mô phù hợp, nguồn vốn dễ tiếp cận, công nghệ có thể ứng dụng, sản phẩm có đầu ra và rủi ro được chia sẻ thông qua liên kết sản xuất.
Ông Nguyễn Hồng Vinh, Phó Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Hải Phòng cho rằng, nếu nông thôn thiếu những đảng viên trẻ mạnh dạn ở lại phát triển nông nghiệp theo cách làm mới, lực lượng lao động chủ yếu là người cao tuổi và trung niên sẽ khó đáp ứng yêu cầu sản xuất. Khi đó, nguy cơ ruộng đồng bị bỏ hoang ngày càng lớn.
Vì vậy, để người trẻ gắn bó với đồng ruộng, các xã cần có những cơ chế khuyến khích thiết thực, nhất là về đất đai. Các sở, ngành chức năng như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ cần hỗ trợ ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, tạo động lực để nông nghiệp Hải Phòng bứt phá với những sản phẩm đặc sản chủ lực.
Sau hợp nhất, lãnh đạo thành phố đã đi thực tế tại một số địa phương, lắng nghe ý kiến về xây dựng vùng sản xuất tập trung và phát triển nông nghiệp, thủy sản giai đoạn 2026 - 2030.
Định hướng đặt ra là sớm quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, khuyến khích doanh nghiệp và nông dân phát triển sản xuất quy mô lớn, đồng thời phát huy vai trò của đảng viên trẻ trong xây dựng nền nông nghiệp hiện đại.
Tại xã Chấn Hưng, Đảng bộ xã xác định phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Từ định hướng đó, địa phương đặt niềm tin vào những người trẻ trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Hợp tác xã Nam Việt do đảng viên trẻ Phạm Văn Quyên điều hành được giao đi đầu khôi phục khoảng 10 ha ruộng bỏ hoang, áp dụng cơ giới hóa đồng bộ vào sản xuất.
Đây không chỉ là nhiệm vụ khôi phục sản xuất mà còn là cơ hội để thử nghiệm cách tổ chức lại đồng ruộng theo tư duy mới, hướng tới sản xuất tập trung và hiệu quả hơn.
Từ Đoàn Xá của gần nửa thế kỷ trước đến những cánh đồng ứng dụng công nghệ hôm nay là một chặng đường dài. Công cụ, phương thức sản xuất và yêu cầu của thị trường đã thay đổi. Những đảng viên trẻ như Phạm Văn Quyên, Cao Thị Hằng, Đỗ Thị Thúy Hà đang tiếp nối tinh thần đổi mới ấy bằng những cách làm phù hợp với thời đại.
Họ không giữ ruộng bằng cách duy trì phương thức sản xuất cũ, mà bằng việc nâng cao giá trị đất đai, đưa công nghệ vào sản xuất và tạo ra thu nhập, sinh kế tốt hơn để người dân yên tâm gắn bó với nông nghiệp.
Để tinh thần đổi mới của Hải Phòng tiếp tục được phát huy, các đảng viên trẻ cần được trao niềm tin, tạo cơ hội và giao những nhiệm vụ khó. Họ được kỳ vọng trở thành lực lượng tiên phong, nòng cốt trong xây dựng thế hệ nông dân mới, góp phần phát triển nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, hiệu quả, bền vững gắn với tăng trưởng xanh.
Với sự tham gia của lực lượng trẻ gắn bó với đồng ruộng, ngành nông nghiệp Hải Phòng phấn đấu đến năm 2030 có hơn 80% diện tích vùng sản xuất hàng hóa được cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi và quản lý bằng nhật ký số, bảo đảm minh bạch trong truy xuất nguồn gốc; ít nhất 60% sản lượng nông sản, thủy sản được tiêu thụ thông qua hợp đồng bao tiêu; hình thành tối thiểu 10 cụm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tạo hạt nhân lan tỏa các mô hình sản xuất thông minh.
Để đạt được những mục tiêu này, trong giai đoạn 2026 - 2030, ngành nông nghiệp xác định tập trung quy hoạch, tổ chức sản xuất quy mô lớn gắn với lợi thế của từng vùng; phát triển các vùng chuyên canh hàng hóa có năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh cao.
Cùng với đó, thành phố đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp, từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả quản lý và giảm phát thải. Việc phát triển công nghiệp chế biến sâu, hệ thống logistics và xây dựng thương hiệu nông sản, thủy sản Hải Phòng cũng được chú trọng, hướng tới mở rộng thị trường trong nước và quốc tế, nâng cao giá trị sản phẩm.
HỒ HƯƠNG - HÀ VY
.jpg "Đột phá phát triển nông nghiệp công nghệ cao")
.jpg "Viết tiếp câu chuyện đổi mới nông nghiệp")
