Thủ tục xác nhận thu nhập từng là rào cản với nhiều lao động tự do khi làm hồ sơ mua nhà ở xã hội. Quy định mới từng bước tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quyền lợi người có nhu cầu mua nhà ở xã hội.
.jpg)
Nhà ở xã hội là chính sách an sinh quan trọng, tạo cơ hội an cư cho công nhân, người lao động thu nhập thấp. Tuy nhiên, thời gian qua, khâu xác nhận điều kiện thu nhập từng khiến không ít người lao động tự do có nhu cầu mua nhà ở xã hội gặp khó khăn.
Theo tìm hiểu của phóng viên, việc xác nhận thu nhập để làm hồ sơ mua nhà ở xã hội là rào cản đối với nhiều lao động tự do. Họ không có hợp đồng lao động, không có bảng lương cố định, thu nhập chủ yếu bằng tiền mặt. Đó là những người bán hàng nhỏ lẻ, chạy xe công nghệ, lao động thời vụ trong khu công nghiệp... Thu nhập thực tế thấp, nhưng lại không có giấy tờ chứng minh theo yêu cầu thủ tục.
Tại Hải Phòng, không ít trường hợp lao động tự do khi ra UBND cấp xã làm việc thì được thông báo chưa có văn bản hướng dẫn xác nhận chứng minh thu nhập. Thông tin thu nhập của nhiều lao động tự do chưa được cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, khiến công an cấp xã thiếu căn cứ xác nhận, dẫn đến nhiều hồ sơ bị kéo dài hoặc không thể hoàn tất.
Để tháo gỡ vướng mắc, ngày 9/2/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 54/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 30 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP về điều kiện thu nhập để được hưởng chính sách về nhà ở xã hội theo hướng chuyển thẩm quyền xác nhận từ UBND cấp xã sang công an cấp xã và bổ sung cơ chế kê khai, cam kết, hậu kiểm thu nhập. Quy định mới cũng xác định rõ đơn đề nghị xác nhận là giấy tờ chứng minh đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội.
Công văn số 511/C06-TTDLDC năm 2026 của Bộ Công an về việc hướng dẫn xác nhận điều kiện thu nhập mua nhà ở xã hội theo quy định của Nghị định số 261/2025/NĐ-CP của Chính phủ nêu rõ công an cấp xã căn cứ dữ liệu trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để xác nhận thông tin cư trú. Trường hợp người đăng ký không có giấy tờ chứng minh thu nhập, thực hiện theo hình thức tự kê khai và cam kết, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý trường hợp kê khai không đúng quy định.
Với hướng dẫn mới, trường hợp người dân có giấy tờ thể hiện thu nhập, công an cấp xã có thể căn cứ các giấy tờ này để xác nhận. Trường hợp không có chứng từ, người dân được áp dụng hình thức tự kê khai và cam kết, giúp tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất trong quá trình làm thủ tục.
Theo Luật sư Dương Đức Trọng, Trưởng Văn phòng Luật sư TH Bảo Tín (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng), việc chuyển thẩm quyền xác nhận sang công an cấp xã là phù hợp với thực tế quản lý cư trú hiện nay. Việc cho phép lao động tự do tự kê khai và cam kết là giải pháp phù hợp thực tế, tạo điều kiện cho người không có hợp đồng lao động, không có bảng lương cố định nhưng có nhu cầu mua nhà chính đáng. Tuy nhiên, cùng với tạo điều kiện thuận lợi, cần tăng cường kiểm tra để bảo đảm đúng đối tượng, tránh trục lợi chính sách. Nếu phát hiện vi phạm phải xử lý nghiêm. Cần công khai danh sách các trường hợp thuộc diện này trong một khoảng thời gian để người dân cùng giám sát.
Trước đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 7/NQ-CP ngày 12/1/2026 giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026 - 2030 cho các địa phương. Theo chỉ tiêu được giao, Hải Phòng phấn đấu hoàn thành 6.700 căn hộ nhà ở xã hội trong năm 2026, tiến tới hơn 43.000 căn vào năm 2030.
Thực hiện chủ trương của Thành ủy và UBND thành phố về tháo gỡ vướng mắc cho người dân khi tiếp cận nhà ở xã hội, ngày 25/12/2025, Sở Xây dựng Hải Phòng ban hành Quyết định số 1716/QĐ-SXD thành lập Tổ công tác chuyên trách và bộ phận thường trực hướng dẫn, hỗ trợ người dân làm thủ tục mua, thuê mua nhà ở xã hội. Đây là giải pháp nhằm minh bạch hóa quy trình, tăng cường giám sát và ngăn chặn tiêu cực trong lĩnh vực này.
Đồng chí Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Văn Quân cũng đã yêu cầu sẽ xử lý nghiêm các hành vi môi giới trái phép, nhận tiền “chạy suất”, trục lợi chính sách trong mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội; bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng.
Nhiều chuyên gia bất động sản cho rằng việc chuyển thẩm quyền xác nhận sang Công an cấp xã, cho phép lao động không có hợp đồng tự kê khai và tăng kiểm tra sau đó đang từng bước tháo gỡ điểm nghẽn trong xét duyệt hồ sơ. Khi thủ tục rõ ràng, minh bạch cùng sự vào cuộc quyết liệt của thành phố Hải Phòng, chính sách nhà ở xã hội sẽ đến đúng người cần, góp phần ổn định đời sống và tạo nền tảng an cư bền vững cho người lao động trên địa bàn thành phố.
THẾ ANH
