Bộ nhận diện Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc tạo dấu ấn chung, kết nối các điểm di sản, lan tỏa giá trị.
Ngày 12/7/2025, tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản thế giới UNESCO ở Paris, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được ghi danh Di sản thế giới.
Đây là di sản liên tỉnh, liên vùng gồm 12 điểm di tích, trải dài trên địa bàn Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh, phản ánh quá trình hình thành, phát triển và lan tỏa của Phật giáo Trúc Lâm cùng những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với triều Trần.
Tính chất “liên hoàn” đặt ra yêu cầu mới sau khi di sản được UNESCO ghi danh: làm thế nào để công chúng nhìn thấy đây là một quần thể, thay vì 12 địa điểm riêng biệt? Từ thực tế đó, Bộ nhận diện thương hiệu được xây dựng.
Thiết kế không lựa chọn một di tích làm hình ảnh đại diện duy nhất mà tìm đến yếu tố có khả năng thể hiện chiều sâu chung của toàn bộ di sản, với ba giá trị cốt lõi “Trí tuệ - Hòa hợp - Lan tỏa”.
Logo với hoa cúc nằm trong lá bồ đề, bao quanh bởi những dải lá cúc cách điệu, mang nhiều lớp nghĩa. Lá bồ đề gợi trí tuệ và giác ngộ; hoa cúc là mô-típ quen thuộc của mỹ thuật thời Trần, đồng thời gợi sức sống, khí tiết và tinh thần nhập thế; những dải lá nối tiếp nhau biểu đạt sự kết nối, trao truyền và lan tỏa từ quá khứ tới hiện tại, từ một địa điểm thành phần tới toàn bộ không gian di sản.
Đặc biệt, sự kết hợp giữa hoa cúc và lá bồ đề diễn đạt tinh thần “Cư trần lạc đạo” - tư tưởng quan trọng của Phật giáo Trúc Lâm: Đời sống tinh thần không tách khỏi cuộc đời, tu dưỡng cá nhân gắn với trách nhiệm xã hội...
Một di sản thế giới có thể được ghi danh trên bản đồ UNESCO, nhưng danh hiệu chỉ thực sự có sức sống khi công chúng nhận biết, hiểu và tham gia gìn giữ những giá trị mà danh hiệu đại diện. Vì vậy, sau thời điểm được ghi danh, vấn đề không chỉ là “có thêm một danh hiệu”, mà là xây dựng cách thức để danh hiệu trở thành nguồn lực văn hóa, giáo dục và du lịch.
Theo thiết kế, logo có thể ứng dụng trên hệ thống biển nhận diện, biển chỉ dẫn, trung tâm đón tiếp và diễn giải, bản đồ tuyến tham quan, sách và tài liệu giáo dục, website, ứng dụng số, triển lãm, sự kiện văn hóa, hoạt động đối ngoại và các sản phẩm văn hóa - sáng tạo phù hợp quy định quản lý. Quan trọng hơn, logo tạo nền tảng cho một “ngôn ngữ đồ họa chung”, giúp công chúng nhận ra mối liên hệ giữa các điểm đến dù tiếp cận di sản từ Yên Tử, Vĩnh Nghiêm hay Côn Sơn - Kiếp Bạc.
Tại Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026, biểu tượng nhận diện sẽ chính thức ra mắt và được đặt tại các cửa ngõ khu di tích, cùng hệ thống thông tin và mã QR phục vụ du khách. Các sản phẩm du lịch được định hướng kết nối 5 điểm thành phần của Di sản thế giới trên địa bàn Hải Phòng với những điểm đến khác trong quần thể.
Nếu triển khai thống nhất, du khách đến Kiếp Bạc nhìn thấy biểu tượng trên biển chỉ dẫn, bản đồ, nền tảng số, ấn phẩm, không gian trải nghiệm và sản phẩm du lịch sẽ tạo nên một “sợi chỉ đỏ” thị giác, giúp hình thành nhận thức về một không gian di sản thống nhất.
Theo TS Lê Duy Mạnh, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, việc công bố Bộ nhận diện là điểm nhấn có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước chuyển từ việc được ghi danh sang chủ động xây dựng, nhận diện và lan tỏa thương hiệu Di sản thế giới.
Điều quan trọng là để danh hiệu không chỉ được nhắc đến như một thành quả mà trở thành nguồn lực văn hóa để cộng đồng và các địa phương cùng gìn giữ, phát huy và giới thiệu với bạn bè trong nước, quốc tế. Bởi vậy, việc ra mắt bộ nhận diện trong Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026 có ý nghĩa vượt ra ngoài một nghi thức công bố.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng Nguyễn Thành Trung cho rằng, trong không gian Di sản thế giới, lễ hội không chỉ là dịp tưởng niệm và thực hành nghi lễ truyền thống, mà còn là cơ hội để các giá trị của Côn Sơn - Kiếp Bạc tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại; những hoạt động được cộng đồng thực hành chính là cầu nối đưa lịch sử đến gần hơn với thế hệ hôm nay.
Hiệu quả cuối cùng không nằm ở việc logo xuất hiện bao nhiêu lần, mà ở chỗ biểu tượng ấy có trở thành dấu hiệu dẫn người dân và du khách đến với những câu chuyện phía sau các di tích, danh thắng.
Về lâu dài, nếu được sử dụng thống nhất, đúng quy chuẩn và gắn với hệ thống diễn giải, sản phẩm du lịch, giáo dục di sản và nền tảng số, Bộ nhận diện có thể góp phần chuyển Côn Sơn - Kiếp Bạc từ một điểm đến nổi bật trong mùa lễ hội thành cửa ngõ khám phá cả không gian Di sản thế giới…
TÂM PHÚC
