Nâng cao hiệu quả giáo dục giới tính cho trẻ

“Hành trang” hữu ích

Tại nhiều cơ sở mầm non, giáo dục giới tính đã được đưa vào các hoạt động giáo dục, khám phá bản thân và các tình huống thực tế. Hằng ngày trên lớp, bé Tạ Phước Thái An và các bạn lớp 5A1 Trường Mầm non Sao Sáng 4 (phường Gia Viên), thường được cô Vũ Thị Thu Trang nhắc nhở, hướng dẫn những việc bạn trai, bạn gái nên làm. Giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp trực quan, nhẹ nhàng, phù hợp lứa tuổi nhằm giúp trẻ hiểu về cơ thể và biết cách tự bảo vệ mình.

Trước đây, việc trang bị giới tính cho trẻ được cô Trang thỉnh thoảng lồng ghép trong các chủ đề về bản thân nhưng vài năm gần đây, việc lồng ghép những kiến thức này trong các hoạt động giáo dục, vui chơi được tiến hành thường xuyên và chuyên sâu hơn. Đơn cử, bé gái sẽ được nhắc nhở khi ngồi co chân lên ghế hoặc để váy áo xô lệch; các bé trai khi xếp hàng, chơi đồ chơi được nhắc nhường bạn gái hay không được ôm, hôn bạn gái.

Sau giờ ăn trưa, các bé trai, bé gái có khu vực ngủ riêng. Thông qua tranh, ảnh, video clip, trò chơi... giáo viên giúp trẻ hiểu đúng về cơ thể, những khác biệt giữa bạn trai, bạn gái. Các bé cũng được cô hướng dẫn quy tắc bàn tay để tránh bị lạm dụng tình dục. Từ đó trẻ dần tự biết chăm sóc bản thân, định hướng đúng việc chọn màu sắc, trang phục, hình thành tính cách...

Tại Trường Mầm non Phan Bội Châu (phường Hồng Bàng), trong hoạt động giáo dục, tùy từng nội dung, giáo viên sẽ lồng ghép kỹ năng an toàn cá nhân. Trẻ được học về tên gọi các bộ phận cơ thể, hiểu rằng có những vùng “an toàn” và vùng “riêng tư” không cho người khác chạm vào. Một số bài học còn đưa ra tình huống như “người lạ xin bế”, “ai đó rủ đi chỗ vắng” để trẻ tập xử lý.

Cô Vũ Thị Kim Chi, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Trẻ được trang bị kiến thức về giới tính càng sớm càng tốt, tùy theo độ tuổi, mức độ nhận biết, trẻ sẽ được giáo viên cung cấp những khái niệm, kiến thức phù hợp. Giáo dục giới tính không phải nội dung nhạy cảm hay khó nói như nhiều người vẫn nghĩ. Nếu được triển khai đúng phương pháp, đây chính là kiến thức nền tảng giúp trẻ tự tin, an toàn và biết tôn trọng bản thân cũng như người khác. Nhà trường đã tập huấn cho toàn bộ giáo viên để bảo đảm tính chuẩn mực khi giảng dạy".

Nâng cao hiệu quả giáo dục

Để nâng cao hiệu quả giáo dục giới tính cho trẻ, ngoài nỗ lực của giáo viên cần sự phối hợp đồng bộ từ gia đình, tránh tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”. Bởi trẻ học nhiều nhất qua quan sát người lớn và những gì xảy ra trong gia đình chi phối mạnh mẽ nhận thức của trẻ.

Theo cô Nguyễn Thị Sinh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Cát Bi (phường Hải An), trao đổi với con về giới tính ngay từ độ tuổi mầm non sẽ khiến bố mẹ dễ dàng đồng hành với con; không khiến trẻ thấy ngại ngùng ở lứa tuổi dậy thì khi nhắc đến đề tài này.

Chị Phạm Phước Anh, mẹ bé Tạ Phước Thái An, cho biết: "Trước đây tôi nghĩ giáo dục giới tính cho trẻ mẫu giáo là quá sớm, nên khi con hỏi về cơ thể, tôi thường lảng tránh hoặc gọi tên theo kiểu nói trại. Nhưng khi nghe cô giáo chia sẻ trong cuộc họp phụ huynh, tôi nhận ra chung tay cùng nhà trường giáo dục giới tính cho con là rất cần thiết. Từ đó, tôi dùng từ ngữ chính xác, dạy con quy tắc 5 ngón tay và khuyến khích con nói với mẹ bất cứ điều gì khiến con khó chịu".

Đồng quan điểm, chị Phạm Thị Diền có con học Trường Mầm non 8/3 (phường Ngô Quyền) cho biết dù bé mới học lớp 4 tuổi nhưng ở nhà, chị cũng bắt đầu hướng dẫn con chú ý không để hớ hênh trang phục. Trong sinh hoạt, vợ chồng chị cũng ý tứ hơn khi ăn mặc và thể hiện tình cảm trước mặt con...

Là người có nhiều năm nghiên cứu và triển khai các chương trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em, đặc biệt là kiến thức về giáo dục giới tính, cô Nguyễn Ngọc Bích, Phòng Phòng chống tệ nạn và bảo trợ xã hội (Sở Y tế) cho biết: Việc người lớn né tránh, ngại đề cập đến giới tính khiến trẻ hiểu rằng đó là vấn đề “xấu hổ”, “không nên nói”, dẫn đến nguy cơ bỏ lỡ những tín hiệu cảnh báo sớm. Khi gia đình và nhà trường có cách tiếp cận thống nhất – khoa học – cởi mở, trẻ sẽ cảm thấy an toàn để trao đổi, từ đó bảo vệ mình tốt hơn. Do vậy, cùng với nhà trường, gia đình đóng vai trò quan trọng trong quá trình giúp con tiếp cận đúng các vấn đề giới tính. Bố mẹ cần nghiêm túc, cởi mở, nhẫn nại lắng nghe tâm sự của con để kịp thời giải tỏa tâm sự; không nên né tránh hay chế giễu khiến trẻ tổn thương, thu mình có thể xảy ra những hậu quả đáng tiếc...

Khi gia đình và nhà trường phối hợp chặt chẽ, trẻ không chỉ được trang bị kiến thức mà còn hình thành sự tự tin, biết lắng nghe cảm xúc của bản thân, biết đặt giới hạn và tôn trọng giới hạn của người khác. Đây chính là bước đi quan trọng trong việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, bền vững.