Một quan chức cấp cao của Hải quân Mỹ cho biết phí bảo hiểm đối với tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz đã tăng lên tới 64 triệu USD cho mỗi lượt.

Mức phí bảo hiểm tăng đột biến
Tại phiên điều trần của Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 17/11, quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao cho biết chi phí bảo hiểm đối với tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz đã tăng mạnh kể từ khi xung đột với Iran bùng phát.
Ban đầu, ông Cao đề cập mức phí 54.000 USD cho mỗi lượt tàu qua eo biển, nhưng sau đó đính chính đây là mức áp dụng trước chiến tranh. Theo ông, chi phí hiện nay đã lên tới 64 triệu USD.
Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh các nghị sĩ Mỹ chất vấn về chi phí của chiến dịch quân sự và những tác động đối với hoạt động hàng hải quốc tế. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elissa Slotkin cho rằng xung đột đã làm suy giảm đáng kể quyền tự do hàng hải, đồng thời đẩy chi phí hoạt động của các tàu thương mại lên cao.
Ông Cao cũng thừa nhận cuộc chiến đang tạo sức ép lớn đối với Hải quân Mỹ, trong đó có việc triển khai lực lượng kéo dài và những khó khăn về điều kiện hoạt động cũng như nguồn lực quân sự.
Tuy nhiên, mức 64 triệu USD được ông Cao đề cập vẫn chưa có bằng chứng kiểm chứng độc lập và được đánh giá là cao bất thường, ngay cả trong bối cảnh bảo hiểm hàng hải thời chiến.
Bà Michelle Bockmann, chuyên gia phân tích của công ty tình báo hàng hải Windward, cho rằng cần làm rõ liệu con số này có phải là khoản phí bảo hiểm bổ sung cho rủi ro chiến tranh hay không. Loại tàu, giá trị thân tàu và mức phí áp dụng đều là những yếu tố cần được tính đến khi đánh giá chi phí thực tế.
Theo báo cáo do S&P Global công bố hồi tháng 7, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng lên mức 7,5 - 10 % giá trị thân tàu, so với 1 - 3 % trước khi xung đột xảy ra. Với một tàu chở 270.000 tấn dầu thô, chi phí bảo hiểm theo cách tính này có thể lên tới khoảng 21 triệu USD.
Trong khi đó, truyền thông Anh hồi tháng 9 dẫn lời một lãnh đạo Công ty Dầu mỏ Quốc gia Emirates (ENOC) có trụ sở tại Dubai cho biết chi phí vận chuyển một lô dầu qua eo biển Hormuz đã tăng lên khoảng 10 - 20 triệu USD.
Những con số khác nhau cho thấy chi phí bảo hiểm và vận tải qua tuyến đường này đang biến động mạnh. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để khẳng định mức 64 triệu USD là khoản phí áp dụng phổ biến đối với các tàu thương mại.
Rủi ro hàng hải đẩy chi phí vận tải tăng cao

Nguyên nhân chính khiến phí bảo hiểm tăng mạnh là nguy cơ tàu thuyền bị tên lửa, thiết bay không người lái (UAV) hoặc thủy lôi tấn công khi đi qua eo biển Hormuz.
Bảo hiểm rủi ro chiến tranh là loại hình bảo hiểm nhằm bồi thường những tổn thất phát sinh từ xung đột quân sự. Mức phí thường được xác định dựa trên giá trị con tàu, hàng hóa chuyên chở và khả năng xảy ra tấn công tại khu vực hoạt động.
Khi nguy cơ an ninh gia tăng, doanh nghiệp bảo hiểm thường điều chỉnh phí để bù đắp rủi ro. Chi phí này sau đó có thể được tính vào giá cước vận tải, giá nhiên liệu và giá hàng hóa, tạo thêm áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tác động càng đáng chú ý khi eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược nối khu vực Vịnh với biển Arab và đại dương bên ngoài. Trước khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua đây. Tuyến đường này cũng giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu khí đốt, phân bón và nhiều mặt hàng thiết yếu của các nước vùng Vịnh.
Sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, Tehran trên thực tế đã hạn chế hoạt động lưu thông qua eo biển, chỉ cho phép một số tàu đi qua và ngăn chặn những tàu mà nước này cho là không được phép. Những biện pháp kiểm soát cùng nguy cơ xảy ra các vụ tấn công đã khiến hoạt động vận tải biển tại đây gặp nhiều trở ngại.
Eo biển Hormuz chưa thể trở lại trạng thái thông suốt
Dù một số tàu vẫn qua lại, hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz hiện chưa thể trở lại bình thường. Theo báo cáo tuần mới nhất của Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), lưu lượng tàu qua tuyến đường này vẫn thấp hơn khoảng 65% so với trước chiến tranh.
Trong 7 ngày kết thúc ngày 11/11, cơ quan này ghi nhận 308 lượt tàu qua eo biển, gồm 139 lượt rời khỏi khu vực và 169 lượt đi vào.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần khẳng định Washington đã bảo đảm hoạt động hàng hải qua eo Hormuz thông qua việc triển khai tàu chiến hộ tống và duy trì phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran. Trong khi đó, Tehran khẳng định nước này kiểm soát hoạt động lưu thông qua eo biển, yêu cầu tàu thuyền sử dụng các tuyến đường được phê duyệt và phối hợp với lực lượng Iran. Một số tàu của Ấn Độ, Trung Quốc, Iraq và Qatar được thông báo thuộc diện ngoại lệ.
Tuyến đường do Iran chỉ định đưa tàu đi gần bờ biển nước này hơn đáng kể so với trước đây. Điều đó cho thấy hoạt động hàng hải không chỉ chịu tác động từ nguy cơ an ninh mà còn bị chi phối bởi những biện pháp kiểm soát khác nhau của các bên liên quan.
Các vụ việc xảy ra trong tuần này tiếp tục cho thấy những rủi ro đối với tàu thuyền. Ngày 16/11, UKMTO thông báo hai tàu chở dầu bị tấn công, trong đó một tàu gần Oman bị hư hại, mất khả năng hoạt động và xảy ra cháy tại phòng máy. Ngày hôm sau, lực lượng Iran tuyên bố thêm ba tàu chở dầu đã va phải thủy lôi.
Ngày 18/11, Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu trên đảo Qeshm của Iran, gần eo biển Hormuz, sau vụ UAV của Iran nhằm vào các cơ sở quân sự Mỹ tại Bahrain trong những ngày trước đó.
Ông Chris Beauchamp, trưởng bộ phận phân tích thị trường của IG, nhận định khó có thể coi eo biển Hormuz đã thực sự mở cửa theo điều kiện hàng hải thông thường khi các tàu vẫn phải đối mặt với những nguy cơ an ninh đáng kể.
Theo ông, hoạt động vận tải chỉ có thể duy trì nếu các thủy thủ và doanh nghiệp chấp nhận mức độ rủi ro hiện nay. Việc tránh được một cuộc khủng hoảng năng lượng cho đến thời điểm này là điều đáng chú ý, song nếu tình trạng bất ổn kéo dài, các phương án vận chuyển và nguồn cung thay thế sẽ ngày càng được thúc đẩy.
Ông Beauchamp cũng cho rằng việc giải quyết khủng hoảng đòi hỏi Washington phải nhìn nhận những giới hạn trong khả năng chi phối tình hình tại Trung Đông. Theo chuyên gia này, Mỹ không thể đơn phương định đoạt mọi diễn biến trong khu vực theo ý muốn.
Theo TTXVN