Thiếu nhân lực, y tế cơ sở thêm áp lực

Gánh nhiều việc

Chị Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Kim Thành, người có gần 20 năm gắn bó với y tế cơ sở cho biết, công việc của nhân viên y tế không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh, sơ cấp cứu và trực chuyên môn mà còn bao gồm tiêm chủng, giám sát dịch bệnh, quản lý sức khỏe người dân, tuyên truyền phòng bệnh và triển khai các chương trình y tế cộng đồng. Bên cạnh đó, còn tham gia rà soát, cập nhật dữ liệu dân cư, vào một số ngày nghỉ vẫn phải tham gia lao động, dọn dẹp vệ sinh, thực hiện nhiều nhiệm vụ hành chính khác do địa phương phân công.

Vào những đợt cao điểm khám sức khỏe toàn dân, cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử, khối lượng công việc càng tăng, đòi hỏi nhân viên y tế làm việc với cường độ cao, thường xuyên tranh thủ ngoài giờ, cả ngày nghỉ để bảo đảm tiến độ. Lịch trực và yêu cầu xử lý công việc liên tục cũng khiến thời gian nghỉ ngơi, chăm lo gia đình của mỗi người ngày càng hạn hẹp.

“Công việc ở y tế cơ sở nhiều và liên tục, không chỉ đòi hỏi chuyên môn mà còn cần sự kiên trì, trách nhiệm và tinh thần phục vụ nhân dân. Địa bàn rộng, nhiệm vụ đa dạng, mỗi người phải kiêm nhiệm nhiều việc nên có những thời điểm anh chị em phải làm thêm ngoài giờ, tranh thủ cả ngày nghỉ mới hoàn thành công việc”, chị Nga chia sẻ.

Tại Trạm Y tế xã Đại Sơn, bác sĩ Nguyễn Xuân Quỳnh cũng phải đảm nhiệm nhiều phần việc ngoài khám, chữa bệnh, sơ cấp cứu và hướng dẫn người dân phòng bệnh. Anh tham gia tiêm chủng, quản lý sức khỏe người cao tuổi, theo dõi bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, giám sát dịch bệnh, tuyên truyền vệ sinh phòng bệnh trong cộng đồng. Có những ngày, sau khi hoàn thành công việc tại trạm, anh lại xuống cơ sở, đến từng hộ dân nắm tình hình sức khỏe, vận động người dân tiêm chủng, phòng dịch.

Khối lượng công việc không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà còn cần sự tận tụy, kiên trì, bởi nhân viên y tế phải chủ động tiếp cận người dân, nhất là trong các hoạt động dự phòng và chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng. Việc vừa bảo đảm nhiệm vụ thường xuyên tại trạm, vừa triển khai công việc ngoài địa bàn khiến quỹ thời gian của mỗi người thêm eo hẹp.

Bà Hoàng Thị Tâm, lãnh đạo Trạm Y tế phường Nam Đồ Sơn cho biết, đặc thù của nhân viên y tế cơ sở là công việc không có giờ giấc cố định, vừa phải bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh thường xuyên, vừa triển khai các nhiệm vụ y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trong khi nhân lực hạn chế, cán bộ, nhân viên phải kiêm nhiệm nhiều vị trí, có người đảm nhận nhiều chức danh. Vì vậy, áp lực không chỉ dồn vào hoạt động khám, chữa bệnh mà còn trải rộng từ trực chuyên môn, triển khai chương trình y tế dự phòng đến quản lý sức khỏe cộng đồng và xử lý công việc hành chính.

Thiếu nhân lực

Khó khăn về nhân lực cũng thể hiện rõ tại Đặc khu Cát Hải, nơi có 6 điểm trạm y tế với tổng số 72 nhân lực phục vụ người dân trên địa bàn và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của du khách. Hiện đơn vị chỉ có 2 bác sĩ thực hiện công tác chuyên môn; nhân lực ở các lĩnh vực cận lâm sàng và dược còn thiếu. Trong khi đó, chức năng của trạm ngày càng rộng, bao gồm hành chính, tài chính, nhân sự, dân số, trẻ em, bảo trợ xã hội, phòng bệnh, an toàn thực phẩm, khám, chữa bệnh, dược, thiết bị y tế và cận lâm sàng.

Theo số liệu của ngành Y tế Hải Phòng, toàn thành phố hiện có 113 trạm y tế và 280 điểm trạm trực thuộc UBND cấp xã. Tuyến xã có 3.105 người, trong đó có 393 bác sĩ; 100% trạm y tế có bác sĩ. Tuy nhiên, nhân lực phân bố chưa đồng đều: chỉ 50 trạm có từ 4 bác sĩ trở lên, trong khi 62 trạm có từ 1 - 3 bác sĩ. Hệ thống y tế tuyến xã hiện còn thiếu hơn 800 nhân lực so với định mức tối thiểu. Tỷ lệ trạm y tế có bác sĩ hoạt động mới đạt 86,7%; tỷ lệ trạm y tế có bác sĩ định biên là viên chức tại trạm đạt 75,5%.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, phạm vi phục vụ và yêu cầu quản lý tăng lên, trong khi việc bổ sung nhân lực chưa thể đáp ứng ngay nhu cầu thực tế. Yêu cầu tổ chức các khoa, phòng chuyên môn tại trạm y tế càng đặt ra áp lực về nhân lực có trình độ phù hợp, bảo đảm mỗi lĩnh vực được thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Minh Quang, Giám đốc Sở Y tế Hải Phòng, cho biết thành phố hướng tới xây dựng hệ thống y tế cơ sở đủ năng lực quản lý sức khỏe toàn dân, chăm sóc sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm bệnh tật và giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên. Để thực hiện mục tiêu này, thành phố đã ban hành nhiều chính sách phát triển nguồn nhân lực y tế.

HĐND thành phố đã ban hành nghị quyết quy định chính sách đặc thù hỗ trợ đào tạo, thu hút và đãi ngộ nguồn nhân lực ngành Y tế Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, thành phố dự kiến bố trí khoảng 203 tỷ đồng để hỗ trợ đào tạo, đãi ngộ và thu hút khoảng 1.242 bác sĩ làm việc tại các cơ sở y tế trên địa bàn, trong đó có đội ngũ bác sĩ cho tuyến y tế xã, phường.

Nhân viên y tế cơ sở là lực lượng trực tiếp chăm sóc sức khỏe ban đầu, theo dõi tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm bệnh tật và triển khai các hoạt động phòng bệnh trong cộng đồng. Điều này đòi hỏi thành phố sớm tháo gỡ khó khăn về nhân lực để giảm tải công việc cho đội ngũ cho nhân viên y tế cơ sở.