Tranh chấp đất thừa kế, anh chị em bất đồng kéo dài

Theo đơn và trao đổi với phóng viên, bà Phạm Thị Hảo (sinh năm 1960), trú tại tổ dân phố Kha Lâm 2, phường Phù Liễn (trước đây thuộc phường Nam Sơn, quận Kiến An) cho biết bố mẹ bà có 7 người con. Sau khi qua đời, bố mẹ để lại mảnh vườn rộng gần 300 m² và một ao 250 m² nhưng không lập di chúc.

Năm 2009, gia đình họp và thống nhất phân chia tài sản: lô đất vườn được chia đều cho các con, còn đất ao dành cho 3 người con trai sử dụng. Tuy nhiên, cuộc họp không lập biên bản, các thửa đất chưa được tách, sang tên và hiện vẫn đứng tên bố bà là cụ Phạm Văn Thúy.

Trong quá trình sử dụng đất, các thành viên có thỏa thuận riêng về việc đổi đất để tiện sử dụng. Bà Hảo đổi cho người em trai út 1/7 lô đất vườn để lấy một phần đất ao, dựng lán để ở. Bà Hảo nhiều lần yêu cầu ông Phạm Văn Thùy, là anh trai cả trong gia đình tách thửa, sang tên quyền sử dụng đất cho các anh em trong gia đình nhưng ông Thùy nhiều lần từ chối. Do đó, bà cho rằng ông Thùy tự ý sang tên phần đất vườn chung và có ý chiếm đất của bà. Bà làm đơn gửi chính quyền địa phương để được phân chia tài sản theo thỏa thuận gia đình và bảo đảm quyền lợi nhưng chưa được giải quyết.

Qua tìm hiểu được biết, lô đất gần 300 m² đã được chia thành 3 phần. Hiện có 2 lô đất đã được xây nhà cấp 4. Còn 1 lô đất rộng gần 80 m² vẫn để trống và do ông Phạm Văn Thùy trông coi, quản lý. Ông Thùy cho biết, sau khi anh em trong gia đình thống nhất việc phân chia tài sản thừa kế, bà Hảo nhận 1 lô đất thuộc thửa đất nêu trên đổi sang đất ao cho người em út để dựng nhà ở. Các thành viên khác không có ý kiến gì về việc này vì đều đã được sử dụng phần đất được phân chia. Cụ thể là 2 lô đất của 2 người em ông Thùy đã xây nhà cấp 4, cạnh lô đất trống. Hiện bà Hảo đang ở lô đất ao. Nhiều năm nay, bà Hảo không qua lại với gia đình ông vì luôn cho rằng ông cố tình chiếm toàn bộ đất của anh em trong gia đình.

Ông Nguyễn Xuân Lương, Tổ trưởng tổ dân phố Kha Lâm 2 cho biết, bà Hảo sống một mình và không giao tiếp với anh em họ hàng. Thời gian gần đây, tổ dân phố có nắm bắt thông tin về việc nảy sinh mâu thuẫn do phân chia tài sản của gia đình bà Hảo. Tuy nhiên, do đây là việc riêng, nội bộ gia đình nên tổ dân phố chỉ tuyên truyền, vận động gia đình họp bàn, thống nhất lại việc phân chia tài sản thừa kế, gìn giữ tình cảm gia đình và bảo đảm trật tự khu phố.

Ngày 18/9, cán bộ địa chính phường Phù Liễn Đào Trọng Hiếu thông tin, theo hồ sơ quản lý đất đai của phường Nam Sơn cũ, thửa đất trên là thửa đất số 580, thuộc bản đồ số 303591, rộng 283 m², mang tên cụ Phạm Văn Thúy, ở cụm 3, phường Nam Sơn, quận Kiến An cũ, nay là Tổ dân phố Kha Lâm 2, phường Phù Liễn. Đến thời điểm hiện tại, thửa đất này chưa tách thửa, chưa chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho người khác. Do vậy, phản ánh của bà Hảo về việc ông Thùy tự ý sang tên quyền sử dụng thửa đất nêu trên là không có căn cứ.

Ngày 2/7/2025, bà Hảo gửi đơn đến bộ phận "một cửa" của phường nhưng không để lại số điện thoại, các thông tin trong đơn không rõ ràng nên chính quyền địa phương chưa có đủ thông tin để xác minh và giải quyết. Cuối tháng 7/2025, UBND phường thông qua tổ dân phố tìm đến nhà bà Hảo nhưng bà thường xuyên vắng nhà.

Trước mắt, UBND phường đề nghị bà Hảo, ông Thùy và các anh chị em trong gia đình thống nhất việc chia đất, gửi đơn đề nghị để phường thực hiện hòa giải theo quy định.

Về vấn đề này, luật sư Đào Văn Bảy, Giám đốc Công ty Luật TNHH một thành viên Thái Thành (Đoàn Luật sư thành phố) cho biết, theo quy định tại điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, khi một người chết mà không để lại di chúc, những người còn lại trong gia đình sẽ được hưởng thừa kế theo pháp luật dựa trên quan hệ huyết thống và sự tồn tại của họ tại thời điểm mở thừa kế, bao gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi (hàng thừa kế thứ nhất). Tại khoản 2, điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, tranh chấp thừa kế không bắt buộc phải thông qua hòa giải tại cơ sở. Mặc dù vậy, việc hòa giải sẽ hạn chế mâu thuẫn, căng thẳng giữa các bên.

Khi có tranh chấp về việc chia di sản thừa kế, các bên sẽ nộp đơn yêu cầu UBND xã, phường tổ chức hòa giải. Việc hòa giải chỉ được tiến hành khi các bên tranh chấp đều có mặt. Nếu một bên vắng mặt đến lần thứ hai thì được coi là hòa giải không thành. Trường hợp không thể thống nhất phân chia thì thẩm quyền giải quyết tranh chấp thuộc về tòa án. Giải quyết tranh chấp bằng con đường khởi kiện là phương án triệt để nhất. Bởi khi có bản án giải quyết tranh chấp, các bên sẽ theo phán quyết của tòa mà chấp hành.

Như vậy, bà Hảo và các thành viên trong gia đình có thể gửi đơn yêu cầu hòa giải phân chia tài sản bố mẹ để lại tại UBND phường Phù Liễn nếu thống nhất được phương án phân chia thừa kế. Nếu không thống nhất được, bà Hảo có thể gửi đơn đến Tòa án Nhân dân Khu vực 5 để được giải quyết theo quy định pháp luật.