Bảo đảm an toàn bữa ăn bán trú

Năm học mới 2026 - 2027 đang cận kề, công tác bảo đảm an toàn bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục đang được Hải Phòng triển khai khẩn trương, thể hiện sự chủ động, trách nhiệm từ thành phố đến địa phương và các đơn vị liên quan.

Đây là việc hết sức cấp bách, bởi lâu nay, thi thoảng dư luận lại “gợn sóng” vì vẫn có những vụ việc liên quan đến chất lượng bữa ăn bán trú tại trường học. “Vết nứt” niềm tin từ những bữa ăn học đường làm dấy lên nỗi lo của cha mẹ học sinh, của xã hội vào bếp ăn của nhà trường và cả chuỗi cung ứng phía sau.

Nỗi lo ấy hoàn toàn có cơ sở khi trong 6 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 58 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.573 người mắc và 10 trường hợp tử vong, tăng 23 vụ so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, xảy ra 12 vụ ngộ độc tại bếp ăn trường học làm 741 học sinh mắc, tăng 9 vụ và tăng 686 học sinh mắc so với cùng kỳ. Tại Hải Phòng, từ đầu năm đến nay, mặc dù chưa ghi nhận vụ việc mất an toàn thực phẩm trong trường học, song, trước những yếu tố nguy cơ luôn hiện hữu, càng không thể chủ quan, lơ là, thiếu kiểm soát.

Để bảo đảm chất lượng an toàn thực phẩm tại trường học trước năm học 2026 - 2027, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 14/8/2026 với những chỉ đạo cụ thể, sát với nhiệm vụ thực tế của từng bộ, ngành, địa phương.

Triển khai thực hiện Chỉ thị số 33, UBND thành phố ban hành văn bản chỉ đạo cụ thể, yêu cầu các ngành, đơn vị, cơ sở giáo dục tập trung thực hiện theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”, chấm dứt tình trạng chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các cấp, ngành, đơn vị. Sự chỉ đạo kịp thời, quyết liệt “phân vai, phân việc” cụ thể này được kỳ vọng khắc phục những khoảng trống trong bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học.

Một trong những điểm đáng chú ý của Chỉ thị số 33 cũng như chỉ đạo của thành phố là yêu cầu các cơ sở giáo dục phải thực hiện minh bạch, công khai thông tin hằng ngày với phụ huynh học sinh về đơn vị cung cấp suất ăn, nguồn gốc nguyên liệu hình ảnh thực phẩm, hoá đơn nhập hàng, thực đơn và hình ảnh khay ăn thực tế của học sinh…, tạo điều kiện để cha mẹ học sinh tham gia theo dõi, giám sát.

Đây là thay đổi quan trọng, giúp cha mẹ học sinh có thêm dữ liệu để đối chiếu giữa số tiền đóng góp, thực đơn được công bố và suất ăn thực tế của con em mình. Không những thế, công tác kiểm tra, giám sát không nên chỉ là vấn đề của nhà trường và cha mẹ học sinh mà còn phải là trách nhiệm của chính quyền địa phương, các đơn vị, tổ chức chính trị - xã hội.

Có thể khẳng định, khi mọi dữ liệu được công khai dưới sự theo dõi của nhiều “đôi mắt giám sát” mỗi ngày, các nhà trường và đơn vị cung ứng suất ăn buộc phải tự nâng cao tính tự giác. Những hành vi bớt xén khẩu phần, sử dụng thực phẩm kém chất lượng hay gian lận nguồn gốc xuất xứ sẽ lập tức bị phát hiện. Điều này tạo ra môi trường kiểm soát đa tầng, giảm thiểu rủi ro liên quan đến vệ sinh thực phẩm và góp phần nâng cao chất lượng bữa ăn tổng thể; đồng thời, tạo áp lực tự nhiên nhưng hiệu quả để thanh lọc thị trường cung ứng thực phẩm học đường.

Thế nhưng, chỉ giám sát thôi là chưa đủ, bởi phía sau một suất ăn bao gồm một chuỗi từ sản xuất, nguyên liệu đầu vào, vận chuyển, phân phối, bảo quản đến chế biến. Chỉ cần một mắt xích không an toàn, cả chuỗi có thể trở nên không an toàn. Trong bối cảnh công nghệ số ngày càng phát triển, các cơ sở cần chủ động thực hiện số hoá, kết nối để công khai mạng lưới, đơn vị cung cấp thực phẩm an toàn, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, minh bạch về thông tin về chất lượng giá cả theo quy định.

Cùng với đó, khâu kiểm tra, hậu kiểm, đánh giá năng lực, điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm của các cơ sở kinh doanh cung cấp thực phẩm, suất ăn cho các cơ sở giáo dục cần được thực hiện thường xuyên, đều đặn để tránh tình trạng “quyết liệt đầu năm học nhưng lại lơ là, bỏ ngỏ ở giữa hoặc cuối năm học”.

Với tinh thần trên, công tác quản lý bữa ăn học đường đang được đặt trong một chuỗi trách nhiệm rộng hơn: Nhà cung cấp chịu trách nhiệm về nguyên liệu và chất lượng thực phẩm; nhà trường chịu trách nhiệm kiểm soát quá trình tiếp nhận, chế biến và phục vụ; cơ quan quản lý chịu trách nhiệm thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Nếu từng mắt xích đều có trách nhiệm rõ ràng, nguy cơ thực phẩm không bảo đảm chất lượng lọt vào trường học sẽ được hạn chế ngay từ đầu, thay vì chờ đến khi xảy ra sự cố mới truy tìm trách nhiệm.