(HPĐT)- Ngày 18-6-2020, Quốc hội khóa 14, kỳ họp thứ 9 thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản QPPL (có hiệu lực thi hành từ ngày 1- 1-2021). Tuy nhiên, hoạt động xây dựng và đánh giá tác động chính sách khi xây dựng các nghị quyết quy định chính sách đặc thù của địa phương vẫn gặp rất nhiều khó khăn, chưa có sự thay đổi nhiều so với khi triển khai thực hiện Luật Ban hành văn bản năm 2015.
Thứ nhất, việc đánh giá tác động của chính sách vẫn mang tính hình thức, chủ yếu là bảo đảm được quy trình, thủ tục xây dựng và ban hành nghị quyết theo quy định; chưa quan tâm thực chất đến hiệu quả của việc đánh giá tác động chính sách và ảnh hưởng trực tiếp của công tác này tới chất lượng của văn bản QPPL.
Việc chuẩn bị nội dung Báo cáo đánh giá tác động chính sách là công việc rất mới đối với cán bộ được giao nhiệm vụ nên mặc dù các nội dung chính sách được đề xuất đầy đủ, nhưng chất lượng các báo cáo đánh giá tác động chính sách đều chưa đạt nội dung yêu cầu. Hoặc do chưa có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong đề xuất nội dung chính sách nên trong quá trình thực hiện, các nội dung chính sách được thay đổi, bổ sung liên tục và báo cáo đánh giá tác động chính sách không được thay đổi kịp thời. Vì vậy, báo cáo đánh giá tác động chính sách mặc dù có đầy đủ trong hồ sơ đề nghị xây dựng nghị quyết nhưng chất lượng không cao, chưa có ảnh hưởng, tác động trực tiếp đến chất lượng của chính sách được đề xuất.
Thứ hai, chưa huy động được sự tham gia của các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là các chuyên gia trong quá trình đánh giá tác động của chính sách.
Việc xây dựng, đề xuất các nội dung chính sách gồm nhiều bước, nhiều công đoạn cần tiến hành tổng kết việc thi hành pháp luật hoặc tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng quan hệ xã hội. Trên thực tế, không ít chính sách được đề xuất khi chưa tiến hành thực hiện tổng kết thi hành pháp luật mà chỉ dựa vào sự cần thiết mang tính chủ quan. Việc huy động sự tham gia của các viện nghiên cứu, các trường đại học hay các chuyên gia, các nhà khoa học trong quá trình xây dựng chính sách chưa được thực hiện. Việc lấy ý kiến hồ sơ đề nghị xây dựng nghị quyết chưa được quan tâm; cơ quan tổ chức lấy ý kiến chưa thực hiện lập báo cáo tổng hợp, tiếp thu ý kiến tham gia, có trường hợp không giải trình được chính sách do cơ quan đề xuất. Hầu hết các chính sách chưa có sự tham gia phản biện của MTTQ Việt Nam các cấp và các tổ chức đoàn thể.
Thứ ba, khó khăn về nguồn lực thực hiện đánh giá tác động của chính sách
Theo quy định của Bộ Tài chính, định mức chi xây dựng Nghị quyết của HĐND cấp tỉnh là 10 triệu đồng/văn bản. Khoản kinh phí này rất thấp và không đủ để triển khai các hoạt động thực tế. Mặc dù Thông tư số 338/2016/TT-BTC cũng cho phép các cơ quan chủ trì lập đề nghị xây dựng nghị quyết được huy động thêm kinh phí thực hiện từ các nguồn hợp pháp khác nhưng việc huy động như vậy ở địa phương là rất khó, vì địa phương không có các chương trình, dự án dành cho công tác xây dựng pháp luật./.
PHÒNG XÂY DỰNG VÀ KIỂM TRA VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT
