Đưa âm nhạc thấm sâu vào nhịp sống đô thị

Từ những không gian âm nhạc giàu sức hút

“Thật tuyệt vời khi Hải Phòng tổ chức nhiều chương trình nghệ thuật hàn lâm ở Nhà hát Hoa Phượng. Một không gian sang trọng, một chương trình nghệ thuật ấn tượng. Tôi không nghĩ mình được xem hòa nhạc ngay tại một nhà hát quy mô lớn như vậy tại thành phố quê hương”, chị Lê Hương, Việt kiều Đức, chia sẻ khi thưởng thức chương trình hòa nhạc “Những miền âm thanh” diễn ra cuối tháng 8 vừa qua. Chương trình do Hội Nhạc cổ điển Việt Nam phối hợp tổ chức, quy tụ 5 nghệ sĩ: Đỗ Hiền An, Ngô Phương Vi, Nguyễn Việt Trung (piano), Hoàng Mạnh Lâm (oboe) và Trần Khánh Quang (clarinet). Qua các tác phẩm của Tchaikovsky, Gershwin, Chopin, Liszt, Kalliwoda và Michael Webster, khán giả được trải nghiệm nhiều sắc thái âm nhạc, từ chiều sâu cổ điển đến tinh thần phóng khoáng, hiện đại. Đây cũng là hoạt động mở đầu quá trình hợp tác giữa Hội Nhạc cổ điển Việt Nam và UBND thành phố, hướng tới mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố Âm nhạc”.

Từ khi đi vào hoạt động, Nhà hát Hoa Phượng từng bước trở thành điểm hẹn của nhiều chương trình hòa nhạc, nhạc đại chúng và nhiều loại hình biểu diễn. Cùng với đó, nghệ thuật đường phố tại phố đi bộ dải trung tâm, định hướng mở rộng không gian biểu diễn tại phố đi bộ 53 Lạch Tray và các chương trình thuộc Đề án Sân khấu Truyền hình Hải Phòng cũng góp phần làm phong phú đời sống nghệ thuật. Âm nhạc đang dần vượt khỏi khán phòng, đến gần công chúng qua nhiều không gian và hình thức tiếp cận.

Tại phường Kiến An, khu vực hồ Hạnh Phúc được làm mới bằng các chương trình văn hóa, nghệ thuật kết hợp thương mại, ẩm thực và vui chơi giải trí. Anh Hoàng Trọng Chinh, xã An Lão, hào hứng: “Tôi cảm thấy rất vui vì không khí đông vui, nhộn nhịp, có rất nhiều gian hàng, mặt hàng từ mọi vùng miền trong cả nước. Tôi hy vọng có thêm nhiều chương trình như thế này vào cuối tuần để người dân vui chơi, giải trí”. Theo bà Trần Thị Phương, Phó Chủ tịch UBND phường Kiến An, địa phương mong muốn thúc đẩy kinh tế đêm, tạo sân chơi văn hóa, nghệ thuật, từng bước phát triển công nghiệp văn hóa và kiến tạo bản sắc riêng, đóng góp vào đề án “Thành phố Âm nhạc”. Ông Lê Giang, Chủ tịch sáng lập Câu lạc bộ Âm nhạc - Nghệ thuật Hải Phòng, kỳ vọng các chương trình tại Kiến An được tổ chức bài bản, có sức lan tỏa đến những địa phương khác.

Từ sân khấu chuyên nghiệp đến không gian cộng đồng, những chuyển động bước đầu cho thấy tiềm năng đưa âm nhạc trở thành nguồn lực làm giàu đời sống đô thị. Tuy nhiên, sức sống của một thành phố âm nhạc không chỉ nằm ở những đêm diễn đông khách, mà còn ở khả năng duy trì hoạt động thường xuyên, tạo dấu ấn cho từng không gian và khơi dậy sự tham gia của cộng đồng.

Xây dựng hệ sinh thái âm nhạc bền vững

Trong chiến lược xây dựng các mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa giai đoạn 2026 - 2030, Hải Phòng xác định “Thành phố Âm nhạc” là hướng đi nhằm phát huy văn hóa như nguồn lực nội sinh cho phát triển. Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 14/1/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố đặt nền tảng triển khai mô hình này. Để hiện thực hóa mục tiêu, thành phố cần chuyển từ tổ chức các sự kiện riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái âm nhạc có bản sắc và sức sống lâu dài.

Trước hết, âm nhạc trở thành một phần đời sống thường nhật thông qua lịch biểu diễn định kỳ, chương trình theo chủ đề và không gian nghệ thuật đa dạng. Nếu nhà hát là nơi thưởng thức những tác phẩm chuyên nghiệp, quảng trường, công viên, phố đi bộ và khu dân cư có thể mở rộng cơ hội tiếp cận âm nhạc gần gũi hơn. Cùng với đó, tại trường học, địa bàn ngoại thành, phát triển giáo dục âm nhạc, câu lạc bộ nghệ thuật và sân chơi cho tài năng trẻ được quan tâm hơn. Bởi một thành phố âm nhạc không chỉ cần nghệ sĩ sáng tạo mà còn cần công chúng biết thưởng thức, trân trọng và cùng tham gia vào đời sống nghệ thuật.

Bản sắc cũng là yếu tố quyết định sức hấp dẫn của mô hình. Hải Phòng cần khuyến khích sáng tác, biểu diễn những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử, văn hóa và con người đất Cảng; đồng thời tổ chức các chương trình giao lưu, liên hoan theo mùa, tạo dấu ấn riêng trong đời sống văn hóa đô thị. Khi có sản phẩm đặc trưng và lịch hoạt động ổn định, âm nhạc không chỉ đáp ứng nhu cầu thưởng thức của người dân mà còn tạo thêm lý do để du khách tìm đến thành phố.

Đặc biệt, sự kết nối âm nhạc với du lịch và công nghiệp văn hóa đóng vai trò quan trọng. Các chương trình biểu diễn gắn với du lịch biển, di sản, ẩm thực và kinh tế ban đêm có thể làm phong phú trải nghiệm, thúc đẩy lưu trú và sử dụng dịch vụ. Tuy nhiên, hiệu quả không nên chỉ đo bằng lượng khách hay doanh thu sự kiện, mà còn ở chất lượng nghệ thuật, khả năng duy trì hoạt động và giá trị văn hóa mang lại cho cộng đồng.

Để làm được điều đó, thành phố cần tăng cường phối hợp giữa ngành văn hóa, du lịch, đơn vị nghệ thuật, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp; huy động nguồn lực xã hội đi đôi với bảo đảm chất lượng chuyên môn. Việc phát triển không gian biểu diễn cũng cần hài hòa với sinh hoạt dân cư, bảo đảm trật tự đô thị và kiểm soát tiếng ồn.

Xây dựng “Thành phố Âm nhạc” là hành trình dài hạn, đòi hỏi sự đồng bộ giữa thiết chế văn hóa, nguồn nhân lực và sức sáng tạo. Khi âm nhạc hiện diện thường xuyên trong đời sống, trở thành cầu nối cộng đồng và mang dấu ấn riêng của đất Cảng, mô hình sẽ vượt khỏi khuôn khổ biểu diễn đơn thuần, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, làm giàu bản sắc và gia tăng sức hấp dẫn của Hải Phòng.