Đừng để một phút nóng giận phải đánh đổi bằng cả cuộc đời

Đáng chú ý, trong số những người “vung nắm đấm” để giải quyết mâu thuẫn có cả cán bộ làm trong cơ quan Nhà nước, những người luôn phải giữ chuẩn mực hành vi. Nhưng chỉ một khoảnh khắc thiếu kiềm chế có thể khiến người đó phải trả giá cả về danh dự, sự nghiệp và tự do.

Thực tế cho thấy, chỉ từ một tiếng còi, lời quát hay cú quệt nhẹ khi tham gia giao thông cũng có thể nhanh chóng biến thành bạo lực. Điển hình như trường hợp ông N.H.V., cán bộ một cơ quan quản lý đất đai ở Hà Nội, bị khởi tố vì hành vi hành hung sau va chạm giao thông. Hay vụ tài xế điều khiển xe sang Lexus đánh shipper gây chấn thương nặng, hiện đã bị khởi tố và tạm giữ hình sự để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích.

Những vụ việc như trên đều là lời nhắc nhở pháp luật không cho phép bất cứ ai biến đường phố thành “sân riêng” để giải quyết mâu thuẫn. Khi hành vi gây thương tích xảy ra, người gây ra vụ việc có thể phải chịu trách nhiệm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tuỳ mức độ hậu quả.

Theo Bộ luật Hình sự, mức tổn hại sức khỏe là một trong những căn cứ xác định trách nhiệm hình sự. Những trường hợp gây thương tích với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên (và nhiều tình tiết tăng nặng khác) có thể bị xử lý hình sự với khung hình phạt tăng nặng.

Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định rõ các mức phạt đối với hành vi gây mất trật tự công cộng, trong đó có quy định phạt tiền từ 5 - 8 triệu đồng đối với hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe nhưng chưa đến mức truy cứu hình sự (điểm a, khoản 5, điều 7). Điều này cho thấy, ngay cả trong trường hợp chưa đến mức xử lý hình sự, hành vi đánh nhau vẫn có chế tài xử lý nghiêm.

Vì sao những va chạm tưởng chừng nhỏ lại có thể kết thúc bằng án phạt nặng nề? Trước hết, đó là biểu hiện của “lỗ hổng” văn hóa giao thông: nhiều người coi việc cầm lái như dịp khẳng định cái tôi, thiếu kiên nhẫn, thiếu tôn trọng và dễ bị kích động. Bên cạnh đó, kỹ năng quản trị cảm xúc và xử lý xung đột còn hạn chế, thể hiện ở việc thiếu lắng nghe, thiếu thói quen xin lỗi, hay thiếu những kênh trung gian để hòa giải ngay tại hiện trường. Không ít người vẫn duy trì quan niệm sai lầm rằng “bạo lực là cách nhanh nhất để giải quyết”, một nhận thức cần được thay đổi bằng giáo dục và bằng chế tài đủ mạnh.

Pháp luật là công cụ cuối cùng bảo đảm trật tự xã hội, đồng thời là biện pháp răn đe để duy trì chuẩn mực. Các quy định trong Bộ luật Hình sự về tội “cố ý gây thương tích” và các tội danh liên quan (gây rối trật tự công cộng, đe doạ giết người…) cùng nghị định xử phạt hành chính đã cung cấp khung pháp lý rõ ràng.

Kiểm soát cảm xúc, biết xin lỗi và tự chịu trách nhiệm là giải pháp quan trọng để hạn chế xung đột. Với cán bộ, công chức, viên chức, cần thực hiện nghiêm văn hóa công vụ, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng giao tiếp chuẩn mực; gương mẫu, hành xử chừng mực nơi công cộng.

Trong cộng đồng, cần tăng cường các kênh hòa giải tại chỗ, với sự tham gia kịp thời của tổ dân phố, công an phường, thanh tra giao thông… để “hạ nhiệt” tình huống. Người dân tại hiện trường cũng cần tôn trọng quyền riêng tư, có trách nhiệm hỗ trợ hòa giải, tuyệt đối không cổ xúy bạo lực. Quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, bởi bình tĩnh không phải nhu nhược mà là bản lĩnh. Một lời xin lỗi, một cử chỉ nhường nhịn có thể tạo nên sự khác biệt giữa một ngày bình yên và một bản án kéo dài.

Mỗi cá nhân cần ý thức rõ pháp luật không có “vùng cấm”, không cho phép bất kỳ ai, kể cả người có vị trí xã hội hay chức vụ, được hành xử trái pháp luật. Khi những người giữ vị trí mẫu mực sa vào sai phạm, hậu quả không chỉ dừng lại ở cá nhân mà còn làm tổn hại niềm tin của công chúng vào bộ máy công quyền.

Một phút nóng giận có thể phải trả giá bằng cả cuộc đời. Trên mỗi con đường, ngoài biển báo giao thông còn có luật pháp và chuẩn mực đạo đức. Hãy để lòng khoan dung, nhẫn nại và ý thức trách nhiệm pháp lý dẫn dắt hành xử. Đó không chỉ là cách bảo vệ bản thân, mà còn góp phần gìn giữ an toàn và văn minh cho cộng đồng.