Gắn trách nhiệm người đứng đầu trong giải ngân vốn đầu tư công

Sáng 24/4, đồng chí Lê Minh Hưng, Thủ tướng Chính phủ chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Cùng dự tại điểm cầu Chính phủ có đồng chí Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Nguyễn Văn Thắng, Phó Thủ tướng Chính phủ.

Tại điểm cầu thành phố Hải Phòng, dự hội nghị có đồng chí Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố; đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành thành phố.

Bố trí hơn 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026

Năm 2026, tổng vốn đầu tư công cả nước là 1.013.443,4 tỷ đồng. Đến hết ngày 15/4, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phân bổ, giao 976.538,8 tỷ đồng.

Đến ngày 15/4 đã giải ngân 127.390,6 tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch Thủ tướng giao.

Thảo luận tại hội nghị, đại diện các bộ, ngành, địa phương phân tích làm rõ những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải ngân vốn đầu tư công. Đồng thời, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất các giải pháp và thể hiện quyết tâm thúc đẩy, hoàn thành mục tiêu, kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Phát biểu tham luận tại hội nghị, đồng chí Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố cho biết: năm 2026, thành phố Hải Phòng được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch đầu tư công là 38.756 tỷ đồng. Công tác phân bổ vốn được thành phố thực hiện theo nguyên tắc tập trung, trọng tâm, ưu tiên các dự án trọng điểm, có tính lan tỏa cao, các công trình hạ tầng giao thông, đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp. Đồng thời, bố trí đủ vốn cho các dự án chuyển tiếp, các dự án có khả năng hoàn thành trong năm, hạn chế tối đa tình trạng dàn trải, kéo dài.

Về tình hình giải ngân, đến hết ngày 15/4, thành phố Hải Phòng giải ngân khoảng 8.887 tỷ đồng, đạt 22,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Thành phố Hải Phòng thuộc nhóm địa phương có tỷ lệ giải ngân cao, đứng thứ 3 cả nước về tiến độ giải ngân (sau thành phố Hà Nội và tỉnh Lạng Sơn-PV).

Tuy nhiên, hiện quá trình triển khai giải ngân vốn đầu tư công còn một số khó khăn, vướng mắc cần sớm quan tâm, tháo gỡ. Đặc biệt, từ đầu tháng 3 đến nay, do ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Trung Đông, giá nguyên, nhiên vật liệu xây dựng biến động tăng, nhà thầu thi công gặp khó khăn, dẫn đến thi công cầm chừng, ảnh hưởng đến tiến độ dự án và việc lựa chọn nhà thầu đối với dự án mới.

Trên địa bàn thành phố Hải Phòng triển khai một số dự án do trung ương đầu tư nhưng đến nay chủ đầu tư chưa được bàn giao đầy đủ thông tin về xác định mốc giới, phương án hướng tuyến, khiến thành phố chưa phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Để phấn đấu hoàn thành giải ngân 100% vốn đầu tư công được giao năm 2026, đồng chí Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố kiến nghị: Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính sớm có hướng dẫn phương án sử dụng số tiết kiệm 5% để địa phương có cơ sở triển khai thực hiện, tránh bị dồn vào thời điểm cuối năm.

Đồng thời, sớm có hướng dẫn để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến thủ tục thanh, quyết toán dự án đầu tư công tồn đọng, dự án thay đổi chủ đầu tư do ảnh hưởng từ quá trình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp theo Nghị định 254/2025/NĐ-CP.

Đồng chí Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng cam kết: thành phố tiếp tục phát huy kết quả đạt được, quyết tâm hoàn thành ở mức cao nhất kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

Phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2026

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ: Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hiệu quả kinh tế - xã hội của các dự án đầu tư công; đồng thời chỉ rõ trách nhiệm của Bộ trưởng, Bí thư, Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong triển khai các nhiệm vụ. Đây là những chỉ đạo rất quan trọng của Trung ương và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ xác định đầu tư công là một nhiệm vụ chính trị rất quan trọng của năm 2026 và cả nhiệm kỳ. Đây là công cụ điều hành vĩ mô; là động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng “2 con số”; phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Đầu tư công phải thực sự giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt, lan tỏa đầu tư toàn xã hội; phải là "vốn mồi" để huy động các nguồn lực xã hội; phải tạo ra công trình, dự án có giá trị sử dụng thực chất, hiệu quả; thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tạo công ăn việc làm, sinh kế cho người dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công; thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội khi phân bổ vốn đầu tư công theo đúng kết luận của Trung ương.

Thủ tướng Chính phủ biểu dương 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt cao hơn mức bình quân chung cả nước; nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước.

Thủ tướng Chính phủ phân tích, chỉ rõ những tồn tại, hạn chế; nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế dẫn đến kết quả giải ngân chưa như kỳ vọng và yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nhận diện rõ, từ đó đề xuất, thực thi các phương án, giải pháp khắc phục, phấn đấu giải ngân 100% vốn của năm 2026.

Theo đó, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ; nâng cao quyết tâm chính trị, hành động quyết liệt hơn trong tổ chức thực hiện.

Việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân phải gắn với bảo đảm chất lượng công trình, an toàn lao động, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí; đồng thời mọi quyết định đầu tư, phân bổ vốn phải được hạch toán, đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội.

Kết quả giải ngân vốn đầu tư công của các bộ, cơ quan, địa phương được xác định là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ theo quy định của Bộ Chính trị.

Thủ tướng yêu cầu giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính và kỷ luật đầu tư công, phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm trong toàn hệ thống; đề cao vai trò người đứng đầu, gắn với phân công cụ thể lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án, cá thể hóa trách nhiệm để làm căn cứ đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Kiên quyết loại bỏ đăng ký dự án "giữ chỗ"

Các cấp ủy, chính quyền địa phương phải trực tiếp chỉ đạo từng nhóm nhiệm vụ, từng dự án cụ thể, nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư; đồng thời kiên quyết thay thế ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn, nhà thầu và cán bộ yếu kém, không đáp ứng yêu cầu tiến độ, xử lý nghiêm các hành vi sai phạm, tiêu cực.

Thủ tướng Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu: kiên quyết loại bỏ tình trạng đăng ký dự án mang tính “giữ chỗ”, chấm dứt tình trạng “vốn chờ dự án”; rà soát, sắp xếp lại danh mục đầu tư công, giảm khoảng 30% số dự án theo chỉ đạo của Trung ương. Việc quyết định danh mục dự án mới phải dựa trên kết quả đánh giá kỹ lưỡng về nhu cầu vốn, hiệu quả và tác động lan tỏa đến phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.

Đồng chí Lê Minh Hưng yêu cầu xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết cho từng dự án, chủ động điều chuyển vốn từ các dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân chậm sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Về hoàn thiện thể chế, Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành khẩn trương nghiên cứu xây dựng dự án luật hợp nhất giữa Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách Nhà nước, cũng như sửa đổi, bổ sung Luật Đấu thầu, trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026.

Trước mắt, trong thời gian chưa sửa luật, cho phép nghiên cứu cơ chế đặc thù, báo cáo cấp có thẩm quyền để áp dụng chỉ định thầu đối với một số dự án quan trọng, cấp bách, có tính lan tỏa, đi kèm cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ để rút ngắn thời gian triển khai.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư công theo hướng tinh gọn, minh bạch, cắt giảm tối đa các khâu trung gian, thủ tục chồng chéo, giảm chi phí tuân thủ; tăng cường chuyển đổi số, kết nối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan để nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ.

Tập trung tháo gỡ khó khăn trong triển khai đầu tư công gắn với thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Các địa phương phải chủ động bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, nhất là tại cơ sở, vùng sâu, vùng xa, đáp ứng yêu cầu quản lý và tổ chức thực hiện dự án.

Đối với kế hoạch vốn năm 2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương khẩn trương hoàn thành phân bổ chi tiết; chậm nhất đến ngày 10/5/2026, đơn vị nào chưa phân bổ hết phải có báo cáo nêu rõ nguyên nhân, trách nhiệm và gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5/2026 để tổng hợp, đề xuất phương án xử lý trong tháng 5/2026.