(HPĐT)- Nhằm nâng cao chất lượng giải quyết các vụ án, vụ việc dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại, hôn nhân gia đình, TAND hai cấp thành phố tập trung triển khai bài bản công tác hòa giải, đối thoại tại Tòa án theo luật. Từ cuối năm 2023 đến nay, TAND hai cấp hòa giải, đối thoại thành gần 5,9 nghìn vụ việc, tăng 7,65% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tỷ lệ vụ việc hòa giải thành đạt hơn 70%.
Hòa giải thành nhiều vụ việc phức tạp
Đầu năm 2023, TAND quận Đồ Sơn nhận được đơn khởi kiện của Công ty TNHH MTV Du lịch và vui chơi giải trí Đồ Sơn (ở khu dân cư số 8, đường 353, phường Ngọc Xuyên, quận Đồ Sơn) kiện ông Hoàng Quốc Quyền, sinh năm 1960, cư trú ở số 469, đường Phạm Văn Đồng, phường Hải Thành (quận Dương Kinh) đòi lại quyền sử dụng 1,545 ha đầm nuôi trồng thủy sản tại phường Ngọc Xuyên theo hợp đồng khoán đất nuôi trồng thủy sản hằng năm giữa hai bên. Khi doanh nghiệp bắt đầu khởi kiện, ông Quyền cùng một số người phản ứng rất gay gắt, căng băng-rôn, khẩu hiệu, chụp ảnh, livestream trên mạng xã hội. Nhận thấy đây là một vụ việc phức tạp, thẩm phán được giao giải quyết vụ việc phối hợp với hòa giải viên mời ông Quyền lên làm việc nhiều lần, kiên trì động viên thuyết phục, hòa giải. Cuối cùng, hai bên thống nhất phương án, doanh nghiệp sẽ hỗ trợ ông Quyền 2 tỷ đồng, miễn hơn 264 triệu đồng tiền sản lượng và bồi thường thiệt hại do sử dụng trái phép tài sản đối với ông Quyền. Ngay sau khi nhận tiền, Ông Quyền tự nguyện bàn giao 1,545 ha đầm nuôi trồng thủy sản và doanh nghiệp rút đơn khởi kiện, mâu thuẫn được giải quyết triệt để.
Một trường hợp khác tại TAND huyện Tiên Lãng: Tháng 3-2024, chị Nguyễn Thị Q. nộp đơn xin ly hôn do không còn hòa hợp với chồng. Tuy nhiên, hai bên không thống nhất được phương án nuôi con chung, chồng chị muốn nuôi cả hai con (con lớn 7 tuổi, con nhỏ 4 tuổi) nhưng không có việc làm ổn định. Sau khi được hòa giải viên phân tích, đánh giá thiệt, hơn, chồng chị đã nghe ra và chấp nhận phương án để hai con sống cùng với chị sau khi ly hôn và vụ việc được giải quyết dứt điểm.
Theo thống kê từ TAND thành phố, từ tháng 10- 2023 đến hết tháng 9-2024, TAND hai cấp thành phố chuyển hơn 5,9 nghìn đơn khởi kiện sang hòa giải, đối thoại. Trong đó, TAND hai cấp hòa giải, đối thoại thành 4.188 vụ việc thuộc các lĩnh vực tranh chấp dân sự, hành chính, hôn nhân gia đình, lao động – thương mại…, đạt tỷ lệ 70,65%.
Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu
Phó Chánh án TAND quận Đồ Sơn Nguyễn Thị Minh Phương là người phụ trách công tác hòa giải đối thoại của đơn vị cũng như trực tiếp tham gia hòa giải, đối thoại thành nhiều vụ việc phức tạp trên địa bàn. Để có kết quả hòa giải thành đòi hỏi quyết tâm cao của lãnh đạo đơn vị và nỗ lực lớn của thẩm phán trực tiếp giải quyết vụ việc, hòa giải viên. Điển hình như vụ án Công ty TNHH MTV Du lịch và vui chơi giải trí Đồ Sơn khởi kiện đòi đầm nuôi trồng thủy sản ở trên, thẩm phán phải kiên trì tìm cách hòa giải, thuyết phục các bên thống nhất phương án bồi thường để người dân bàn giao lại đất cho doanh nghiệp.
Còn theo hòa giải viên Hoàng Trung Dương, TAND quận Đồ Sơn, quá trình hòa giải luôn căng thẳng, phức tạp, nhưng việc phân chia trách nhiệm đối với những phần kinh phí phát sinh để thực hiện thỏa thuận của hai bên cũng là vấn đề “đau đầu” do chưa có quy định cụ thể trong luật. Đánh giá về công tác hòa giải, đối thoại tại các cơ quan TAND hai cấp thành phố thời gian qua, Phó Chánh án TAND thành phố Phạm Xuân Duy cho rằng, với tinh thần nỗ lực cao, tỷ lệ hòa giải, đối thoại thành tại tất cả đơn vị vượt chỉ tiêu nghị quyết của Ban cán sự đảng TAND thành phố, trong đó có nhiều đơn vị có tỷ lệ hòa giải đối thoại thành cao, đạt hơn 87% như TAND quận Đồ Sơn, TAND huyện Tiên Lãng. Tuy nhiên, còn một số vụ việc để quá thời hạn hòa giải đối thoại so với quy định của Luật; cơ sở vật chất đầu tư cho công tác hòa giải đối thoại còn mức độ.
Để nâng cao hiệu quả công tác hòa giải, đối thoại, TAND hai cấp thành phố sẽ tiếp tục phát huy những bài học kinh nghiệm từ giai đoạn thí điểm. Trong đó, việc nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, kiện toàn đội ngũ hòa giải viên và thường xuyên kiểm tra, khắc phục hạn chế là các ưu tiên hàng đầu.
Đẩy mạnh hòa giải không chỉ giúp rút ngắn thời gian giải quyết các vụ án, mà còn hạn chế tối đa mâu thuẫn, góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết và ổn định.
