Giữ nền nếp vỉa hè bằng kỷ cương và sự sẻ chia

Không khó để nhận thấy, mỗi khi lực lượng chức năng ra quân xử lý lấn chiếm vỉa hè, lập lại trật tự đô thị, dư luận thường xuất hiện hai luồng ý kiến.

Một bên đồng tình vì đường phố thông thoáng, đô thị gọn gàng, đẹp đẽ. Phía còn lại thường băn khoăn khi nhiều người bị ảnh hưởng sinh kế sau các đợt xử lý vi phạm.

Câu chuyện xử lý vi phạm vỉa hè chưa bao giờ chỉ là bài toán quản lý hành chính đơn thuần mà đòi hỏi sự sẻ chia, đồng thuận và trách nhiệm từ cả chính quyền lẫn người dân.

Những ngày qua, UBND thành phố Hải Phòng tổ chức kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị 17/CT-UBND tại 27 xã, phường trên địa bàn.

Ngay trong đợt kiểm tra đầu tiên tại các phường Lê Chân và An Biên, nhiều tồn tại lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, đặt biển quảng cáo sai quy định, đỗ xe không đúng nơi quy định được chấn chỉnh.

Hàng trăm trường hợp vi phạm bị phát hiện, xử lý. Nhiều vật cản gây mất mỹ quan đô thị được tháo dỡ. Kết quả bước đầu cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc lập lại trật tự công cộng, trật tự đô thị và hành lang an toàn giao thông.

Đây là việc cần làm và phải làm thường xuyên bởi nhiều năm qua, tình trạng lấn chiếm vỉa hè vẫn là “căn bệnh” khó chữa ở không ít tuyến phố.

Có nơi, vỉa hè gần như bị biến thành nơi kinh doanh, trông giữ xe hoặc tập kết hàng hóa... Người đi bộ buộc phải xuống lòng đường, đối mặt với nguy cơ mất an toàn giao thông. Không gian công cộng bị thu hẹp, mỹ quan đô thị bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, cũng cần thấy rằng phía sau nhiều trường hợp vi phạm là câu chuyện mưu sinh của người lao động. Một xe nước nhỏ, một gánh hàng rong hay vài bộ bàn ghế trên vỉa hè tạo ra nguồn thu nhập chính của cả gia đình.

Với nhiều người lao động tự do, vỉa hè là kế sinh nhai. Vì vậy, mỗi đợt ra quân xử lý vi phạm luôn cần sự thận trọng, linh hoạt và nhân văn trong cách thực hiện.

Sự nhân văn ở đây không đồng nghĩa với sự xuê xoa hay dễ dãi trước vi phạm mà là cách ứng xử có lý, có tình, đặt mục tiêu xây dựng ý thức tự giác lên hàng đầu.

Thực tế cho thấy, ở những nơi chính quyền làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại với người dân, việc lập lại trật tự đô thị thường nhận được sự đồng thuận cao hơn.

Người dân hiểu vì sao phải giữ gìn đường hè thông thoáng, hiểu rằng việc chấp hành không chỉ vì quy định mà còn vì lợi ích chung của cộng đồng.

Điều quan trọng là phải tạo được nhận thức rằng vỉa hè là không gian công cộng, không phải tài sản riêng của bất kỳ cá nhân nào. Khi một hộ kinh doanh lấn chiếm vỉa hè, không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị mà còn xâm phạm quyền đi lại an toàn của người khác. Trật tự đô thị vì thế không phải câu chuyện của riêng lực lượng chức năng mà là trách nhiệm của mỗi người dân.

Đáng nói hơn, việc xử lý vi phạm vỉa hè sẽ khó đạt hiệu quả bền vững nếu chỉ trông chờ vào những đợt cao điểm ra quân. Thực tế nhiều nơi cho thấy, sau mỗi chiến dịch, đường hè có thể thông thoáng trong một thời gian ngắn nhưng khi lực lượng chức năng rút đi, vi phạm lại tái diễn. Nguyên nhân không chỉ nằm ở ý thức người dân mà còn ở sự thiếu kiên trì, thiếu thường xuyên trong quản lý.

Có nơi còn biểu hiện nể nang, xử lý chưa nghiêm, chưa công bằng. Có tuyến phố hôm nay kiểm tra quyết liệt, ngày mai lại buông lỏng. Chính sự thiếu đồng bộ ấy khiến người dân nảy sinh tâm lý đối phó, chờ qua đợt kiểm tra rồi tái phạm.

Cùng với xử lý vi phạm, cần quan tâm việc tạo sinh kế cho người dân. Ở nhiều khu vực, nhu cầu kinh doanh nhỏ lẻ, nhu cầu dừng đỗ phương tiện hay hoạt động buôn bán dân sinh là khách quan. Nếu chỉ cấm mà không có giải pháp thay thế hợp lý, áp lực lên vỉa hè sẽ vẫn còn.

Vì vậy, cùng với siết chặt quản lý, cần tiếp tục rà soát quy hoạch điểm kinh doanh tập trung, khu chợ dân sinh, bãi đỗ xe, nghiên cứu mô hình khai thác vỉa hè có kiểm soát tại những nơi đủ điều kiện, quan tâm hơn đến việc tổ chức không gian đô thị phù hợp.

Thành phố Hải Phòng đang hướng tới mục tiêu trở thành thành phố hiện đại, văn minh, mang tầm quốc tế. Để đạt được mục tiêu ấy, không thể để những tồn tại về lấn chiếm vỉa hè, mất trật tự đô thị kéo dài dai dẳng. Nhưng bên cạnh sự quyết liệt của lực lượng chức năng, rất cần sự đồng hành, sẻ chia và ý thức tự giác của người dân.