Sứt mẻ tình cảm anh em
Nhiều vụ tranh chấp di sản thừa kế xảy ra do người có tài sản không có di chúc trước khi mất. (ảnh minh họa)
Bố mẹ ông T ở phường Dư Hàng (quận Lê Chân) có thửa đất rộng khoảng 1 sào (360 m2) ở xã Hòa Quang, nay là thị trấn Cát Hải (huyện Cát Hải). Các năm 1983 và 1986, bố mẹ ông lần lượt qua đời nhưng không để lại di chúc. Đến năm 2018, chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) thửa đất trên cho vợ chồng em gái ông mà chưa xem xét đến quyền lợi của những người đồng thừa kế. Tại các cuộc hòa giải tại UBND thị trấn Cát Hải, em gái ông cho rằng, khi bố mẹ mất, ông T. có nhận của bà một số tài sản để chuyển quyền thừa kế đối với thửa đất cha mẹ để lại. Song, các bên đều không xuất trình được bằng chứng cụ thể, dẫn đến mâu thuẫn kéo dài, gây mất tình cảm anh em.
Trường hợp trên là phát sinh từ tranh chấp tài sản thừa kế khi cha mẹ không để lại di chúc. Song, có những trường hợp, cha mẹ để lại di chúc hoặc văn bản chia tài sản thừa kế nhưng không rõ ràng, cũng dẫn đến phát sinh tranh chấp sau này. Như vụ việc xảy ra ở xóm 4, thôn Ngọc Chử 2, xã Trường Thọ (huyện An Lão) tại gia đình ông Nguyễn Văn Thuật. Cụ thể, bố mẹ của ông Thuật là cụ Ran và cụ Dậu có 7 người con. Năm 2010, các cụ đến UBND xã Trường Thọ hoàn thiện các thủ tục đề nghị cấp GCNQSDĐ, trong đó có đơn gửi UBND xã tặng cho con quyền sử dụng đất có chữ ký của 2 cụ. Đến nay, cụ Ran đã mất, còn cụ Dậu 98 tuổi nên không còn minh mẫn, thì gia đình ông Thuấn (anh trai ông Thuật) có đơn kiến nghị cho rằng chữ ký của cụ Ran và cụ Dậu trong đơn cho quyền sử dụng đất là giả, việc chia thừa kế chưa bảo đảm công bằng. Vụ việc đang được chính quyền địa phương hòa giải giữa các bên. Tương tự vụ việc này, cũng xuất phát từ việc cha mẹ không để lại di chúc rõ ràng, những người con trong gia đình tại xã Nhân Hòa (huyện Vĩnh Bảo) khởi kiện và được TAND thụ lý giải quyết từ tháng 10-2018. Đến nay Tòa án cấp cao đang chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án, khiến tất cả người trong cuộc mệt mỏi vì theo đuổi vụ án kéo dài, phát sinh mất trật tự trị an tại địa phương do mâu thuẫn gia đình ngày càng trầm trọng.
Tăng cường phổ biến pháp luật
Theo luật sư Nguyễn Văn Chanh, Văn phòng Luật sư Lam Sơn, di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây: Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật. Với hình thức di chúc bằng văn bản, sau khi lập di chúc, người lập di chúc có thể công chứng tại các tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại UBND địa phương nơi người lập di chúc cư trú. Việc lập di chúc hoàn toàn phụ thuộc vào ý nguyện của người có tài sản, không cần sự đồng ý của người được hưởng di sản trừ một số trường hợp quy định của pháp luật.
Hiện, nhiều người chưa quan tâm việc lập di chúc phân chia tài sản khi còn sống, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp sau này, gây mất an ninh trật tự tại địa phương, chính quyền và cơ quan chức năng phải tốn nhiều công sức, thời gian để giải quyết các tranh chấp, khiếu kiện.
Do đó, biện pháp hữu hiệu nhất hiện nay nhằm ngăn chặn tranh chấp di sản thừa kế là chính quyền địa phương, hội luật gia, trung tâm trợ giúp pháp lý đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến để người dân biết và chủ động thực hiện đúng các quy định của pháp luật về lập di chúc, phân chia tài sản thừa kế, phòng ngừa các tranh chấp xảy ra sau này.
Tuệ Minh
