Tiếp tục bảo vệ nhóm nguy cơ cao và giám sát dịch tễ chặt chẽ sẽ giúp cộng đồng ứng phó vững vàng với các biến thể COVID-19 như BA.3.2.
Thông tin từ ngày 20 - 27/3/2026, thành phố Hà Nội ghi nhận 17 ca mắc COVID-19 thu hút sự quan tâm của không ít người về tình hình dịch bệnh này. Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh tổng thể từ đầu năm, toàn thành phố Hà Nội mới ghi nhận 29 ca bệnh, không có ca tử vong, có thể thấy dịch bệnh đang duy trì ở trạng thái lưu hành với quy mô nhỏ, rải rác, chưa có dấu hiệu bùng phát diện rộng.
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện và được theo dõi của biến thể BA.3.2 - còn được gọi là biến thể “ve sầu” đang thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Biến thể này được ghi nhận lần đầu tại Nam Phi vào ngày 22/11/2024, với một số thay đổi về đặc tính kháng nguyên và khả năng né tránh miễn dịch trong điều kiện phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, các dữ liệu khoa học chưa cho thấy BA.3.2 làm gia tăng mức độ nặng của bệnh, số ca nhập viện hay tử vong.
Nhận định của các tổ chức y tế quốc tế cũng thống nhất ở điểm cốt lõi là các loại vaccine COVID-19 hiện hành vẫn có hiệu quả trong việc phòng ngừa bệnh tiến triển nặng và tử vong. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nó củng cố niềm tin khoa học, nền tảng vững chắc nhất để xã hội tránh rơi vào trạng thái hoang mang trước những thông tin về biến thể mới.
Thực tiễn tại Việt Nam, đặc biệt ở thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương trước đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả phòng dịch của chiến lược vaccine và sự chủ động của hệ thống y tế.
Tại Hải Phòng, ngay từ năm 2021, thành phố đã triển khai chiến dịch tiêm vaccine với quy mô lớn, đặt mục tiêu bao phủ trên 70% dân số trong thời gian ngắn. Với năng lực tổ chức lên tới khoảng 100.000 liều/ngày, chiến dịch được triển khai thần tốc, ưu tiên lực lượng tuyến đầu, công nhân và các nhóm nguy cơ cao. Kết quả, Hải Phòng tiêm hàng triệu liều vaccine, đạt tỷ lệ bao phủ cao, tạo nền tảng miễn dịch cộng đồng vững chắc.
Trong khi đó, Hải Dương - nơi từng là “tâm dịch” của cả nước cũng thể hiện quyết tâm rất cao trong việc bảo vệ người dân bằng vaccine. Đến đầu năm 2022, trên 1,34 triệu người từ 18 tuổi trở lên, trong đó trên 97,6% tiêm đủ 2 mũi. Đối với nhóm từ 12 - 17 tuổi, tỷ lệ tiêm đủ 2 mũi cũng đạt trên 97%.
Hiệu quả của “lá chắn vaccine” được thể hiện rõ trong thời gian qua khi dịch bệnh được kiểm soát tốt. Năm 2025, toàn thành phố ghi nhận 3.294 ca mắc COVID-19, song phần lớn là thể nhẹ và không có ca tử vong. Đây là dữ liệu có giá trị phân tích cho thấy số ca mắc có thể tăng do virus vẫn lưu hành và có khả năng lây lan, nhưng mức độ nguy hiểm giảm sâu nhờ miễn dịch cộng đồng.
Từ thực tiễn đó có thể rút ra kết luận mang tính nguyên tắc là trong bối cảnh hiện nay, COVID-19 chuyển từ bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cao sang bệnh có thể kiểm soát, với điều kiện duy trì các biện pháp phòng ngừa hợp lý và tiếp tục dựa vào nền tảng vaccine.
Tuy nhiên, chính sự “hạ nhiệt” này lại tiềm ẩn nguy cơ chủ quan trong cộng đồng. Bài học từ các đợt bùng phát trước đây cho thấy, chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, dịch bệnh hoàn toàn có thể quay trở lại với tốc độ khó lường. Do đó, yêu cầu đặt ra không phải là siết chặt cực đoan các biện pháp phòng dịch, mà là duy trì cách tiếp cận linh hoạt, khoa học. Người dân cần tiếp tục thực hiện các biện pháp cơ bản như đeo khẩu trang tại cơ sở y tế, nơi đông người hoặc không gian kín; rửa tay thường xuyên; theo dõi sức khỏe và hạn chế tiếp xúc khi có triệu chứng hô hấp. Đây là những biện pháp đơn giản nhưng được chứng minh tính hiệu quả qua thực tiễn.
Đặc biệt, các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai cần được quan tâm bảo vệ nhiều hơn. Việc tiêm nhắc lại vaccine theo khuyến cáo, cùng với ý thức phòng bệnh cá nhân, sẽ là “hàng rào” quan trọng để giảm thiểu rủi ro.
Ở góc độ hệ thống, ngành y tế cần tiếp tục duy trì năng lực giám sát dịch tễ, phát hiện sớm các ca bệnh và các biến thể mới, trong đó có BA.3.2. Việc củng cố y tế cơ sở, bảo đảm năng lực điều trị và chuẩn bị sẵn sàng các kịch bản ứng phó vẫn là yêu cầu xuyên suốt. Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là sự chuẩn bị lâu dài cho các tình huống y tế công cộng trong tương lai.
Trong bối cảnh biến thể mới tiếp tục xuất hiện, thông điệp quan trọng nhất cần được nhấn mạnh là không chủ quan, nhưng cũng không hoang mang. Bởi chủ quan sẽ tạo ra "khoảng trống" cho dịch bệnh quay trở lại; còn hoang mang lại gây xáo trộn xã hội và làm suy giảm niềm tin. Chỉ có sự bình tĩnh, dựa trên cơ sở khoa học và kinh nghiệm thực tiễn, mới có thể ứng phó hiệu quả với dịch bệnh.
NGỌC THANH
