Nhà để ở

Phát biểu trong một cuộc họp mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính rất gay gắt khi nói về giá nhà đất rất cao, người dân không thể mua được. Người đứng đầu Chính phủ chỉ rõ giá chung cư từ 70 - 100 triệu đồng/m² thì người dân tiền đâu mà mua.

Vấn đề này không mới. Thống kê mới đây của Bộ Xây dựng cho thấy phân khúc nhà ở giá bình dân đang ngày càng khan hiếm, không muốn nói là "tuyệt chủng", thay vào đó chủ yếu là phân khúc trung và cao cấp. Rất nhiều khu đô thị, khu dân cư "mọc" lên nhưng người dân với mức thu nhập trung bình rất khó tiếp cận vì giá "trên trời".

Phân khúc giá hợp lý hiện nay chỉ có nhà ở xã hội nhưng ngoài nguồn cung khan hiếm thì với chính sách hiện nay, nhiều người với mức thu nhập trung bình cũng khó đáp ứng điều kiện mua nhà ở xã hội.

Trên địa bàn thành phố Hải Phòng thời gian gần đây có nhiều dự án nhà đất mở bán. Tuy giá không cao như Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh như Thủ tướng nêu ở trên nhưng đa số người dân có nhu cầu cũng rất khó mua được khi giá căn hộ chung cư từ 35 - 60 triệu đồng/m².

Trong khi giá nhà mặt đất cũng bị đẩy lên rất cao. Người dân với mức tài chính dưới 2 tỷ đồng rất khó mua được nhà đất ở thời điểm hiện nay. Trong khi đây là số tiền không nhỏ đối với nhiều người dân.

Vậy đâu là nguyên nhân khiến giá nhà đất chỉ tăng trong thời gian qua? Ngoài các yếu tố về chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa của Chính phủ thì nguyên nhân đang nằm ở cách thức vận hành của thị trường bất động sản.

Tại các cuộc mở bán nhà đất của chủ đầu tư dự án mới đây ở thành phố Hải Phòng cho thấy gần như vắng bóng người dân mua trực tiếp, thay vào đó là các nhóm đầu cơ, các sàn bất động sản mua gom với số lượng lớn rồi bán lẻ cho người có nhu cầu ở thật.

Đặt câu hỏi này với chủ đầu tư thì được trả lời họ không có kỹ năng bán hàng, chỉ là người làm ra sản phẩm và bán buôn để thu gọn tiền phục vụ phát triển dự án.

Các chủ đầu tư thừa nhận giá bất động sản tăng chủ yếu từ cách thức truyền thông của các nhân viên môi giới chào bán trên các nền tảng số. Nếu chủ đầu tư tự bán sẽ rất khó được giá cao. Một số chủ đầu tư nhận thấy các môi giới bỏ ít công sức nhưng thu lợi cao với 1% giá trị bất động sản giao dịch thành công nên tự bán nhưng không thành công.

Do đó, họ chấp nhận bán cho các nhà đầu cơ với giá bán buôn để tạo lập mặt bằng giá mới trước khi cho những đợt bán hàng lần sau. Cách thức này được lặp đi lặp lại nhiều lần đã đẩy giá bất động sản liên tục tăng trong thời gian qua. Cả chủ đầu tư và nhân viên môi giới đều có lợi, chỉ có người dân có nhu cầu mua nhà gặp khó khăn.

Đối với các cuộc đấu giá quyền sử dụng đất do Nhà nước làm chủ đầu tư cũng chỉ là "cuộc chơi" của những nhóm đấu giá chuyên nghiệp. Tại 2 cuộc đấu giá quyền sử dụng đất mới đây trên địa bàn phường Việt Hòa cho thấy mỗi cuộc đấu giá có cả nghìn hồ sơ tham gia nhưng rất ít hồ sơ của người dân có nhu cầu mua để ở thật. Có một số người tham gia đấu giá nhưng khó mua được vì thường trả giá thấp, chỉ trên giá sàn.

Trong khi có nhiều nhóm với tài chính lớn sẵn sàng trả giá cao để thâu tóm toàn bộ sản phẩm, sau đó chi phối thị trường, tạo mặt bằng giá mới để bán lẻ cho người dân có nhu cầu.

Như vậy, thị trường nhà đất hiện nay không phản ánh nhu cầu của người dân mua để ở thật mà đang bị các nhà đầu cơ chi phối. Nhiều ý kiến cho rằng cần đánh thuế người sử dụng nhiều nhà đất, nhà đất không đưa vào sử dụng, thuế giao dịch bất động sản... để ngăn chặn đầu cơ, đưa giá nhà đất về với giá trị thật để phục vụ nhu cầu thật của người dân.

Thành phố Hải Phòng đang triển khai Chiến dịch 90 ngày xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, bắt đầu từ tháng 9 đến cuối tháng 11/2025. Sau khi hoàn thành, mỗi thửa đất, căn nhà được gắn với chủ thực sự của nó. Đây là dữ liệu rất quan trọng để phục vụ công tác điều hành của Nhà nước về lĩnh vực đất đai.

Đã đến lúc Nhà nước cần siết chặt quản lý thị trường bất động sản, không để tình trạng nhà đất rơi vào tay một nhóm người đầu cơ, trong khi người dân có nhu cầu ở thật không mua được. Cần phát triển thêm nhiều dự án nhà ở xã hội hơn nữa, mở rộng đối tượng được mua nhà ở xã hội. Các chủ đầu tư phát triển nhiều dự án nhà ở với giá hợp lý để người dân dễ dàng tiếp cận. Cần xác định nhà để ở, không phải mua đi bán lại kiếm lời.