Phòng, chống nạn bạo hành trong gia đình: Phát hiện kịp thời, can thiệp phù hợp

Cán bộ Liên đoàn Lao động thành phố và Sở Lao động - Thương binh và xã hội tuyên truyền về bình đẳng giới tại Chi nhánh Công ty TNHH Sao Vàng (huyện Tiên Lãng).

- Nhìn từ góc độ pháp lý, hành vi bạo hành gia đình là hành vi vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của con người được quy định rõ trong Hiến pháp năm 2013; Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới, Bộ luật Hình sự (BLHS), Bộ luật Dân sự và pháp luật hành chính. Theo quy định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình, bạo hành có ba hình thức gồm: Bạo hành tinh thần, bạo hành thể xác, bạo hành tình dục.

Người có hành vi bạo hành trong gia đình, tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Nếu người chồng có hành vi bạo hành vợ chưa đến mức xử lý hình sự, sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 49 Nghị định 167/2013/NĐ-CP với mức phạt từ 1 đến 2 triệu đồng. Nếu hành vi bạo hành của người chồng đủ điều kiện, yếu tố cấu thành sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134, tội hành hạ người khác theo Điều 140, tội làm nhục người khác Điều 155, tội ngược đãi theo Điều 185 BLHS 2015, với mức phạt có thể từ 6 tháng đến tù chung thân tùy theo từng trường hợp cụ thể.

Đơn cử với vụ việc xảy ra tại phường Lương Khánh Thiện kể trên, hiện chị D có đơn tố cáo đến cơ quan Công an quận Ngô Quyền. Nếu chị D bị thương tích từ 11% trở lên, người chồng có thể bị khởi tố về tội cố ý gây thương tích theo điều 134 BLHS với khung hình phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

- Hiện nay, do tâm lý e dè, nhiều người vợ không dám tố cáo khi bị chồng đánh. Vậy những trường hợp này, khi người dân phát hiện, báo cơ quan công an, người chồng có bị xử lý không?

- Đánh vợ là hành vi cố ý gây thương tích nên hậu quả là dấu hiệu bắt buộc để làm căn cứ khởi tố vụ án hình sự. Theo Điều 134 BLHS 2015 về tội cố ý gây thương tích quy định, nạn nhân bị thương tích phải từ 11% trở lên mới đủ căn cứ khởi tố vụ án hình sự. Trường hợp từ 1 đến dưới 11%, thủ phạm phải có các tình tiết như dùng hung khí nguy hiểm, gây cố tật cho nạn nhân, phạm tội hai lần trở lên... Nếu hành vi của người chồng gây thương tích dưới 11% thì phải có đơn yêu cầu của người bị hại, cơ quan công an mới được khởi tố vụ án hình sự.Các trường hợp còn lại không cần có đơn của người vợ, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn được quyền khởi tố vụ án. Nếu người vợ không đi giám định, nhưng xét thấy hậu quả nghiêm trọng, cơ quan điều tra vẫn có thể áp dụng các biện pháp tư pháp để buộc nạn nhân đi giám định hoặc thu thập hồ sơ bệnh án của nạn nhân thông qua các biện pháp nghiệp vụ để giám định trên hồ sơ, xử lý vụ việc đúng quy định pháp luật.

Vì thế, với các trường hợp bị bạo hành gia đình, người dân khi phát hiện cần báo chính quyền cơ sở, cơ quan công an sớm nhất để có các biện pháp xử lý vụ việc phù hợp, bảo vệ nạn nhân.

- Vậy, giải pháp nào để hạn chế tình trạng bạo hành xảy ra trong gia đình?

- Ở Việt Nam, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình có hiệu lực thi hành từ năm 2008. Tuy nhiên, các vụ án liên quan đến bạo hành gia đình được điều tra truy tố, xét xử còn ít. Một số vụ bạo hành gia đình gây hậu quả nghiêm trọng nhưng hình phạt còn nhẹ, chưa bảo đảm tính răn đe. Tại một số địa phương, tổ chức hội phụ nữ, đoàn thể còn chưa tích cực vào cuộc vì sợ mang tiếng “can thiệp” chuyện nội bộ gia đình người dân”. Do vậy, không ít chị em vốn mang tâm lý ngại dư luận xã hội lại càng cam chịu hơn, không dám tố cáo hành vi bạo hành của người chồng, khiến tình trạng này nghiêm trọng hơn.

Bởi vậy, người vợ khi bị bạo hành cần mạnh dạn lên tiếng, báo với chi hội phụ nữ cơ sở, chính quyền địa phương, công an phường, xã để có biện pháp bảo vệ phù hợp. Chính quyền địa phương, các cấp hội phụ nữ làm tốt công tác tuyên truyền, giúp người phụ nữ thay đổi nhận thức, hành vi trong ứng xử, mạnh dạn đấu tranh, dần xóa bỏ sự bất bình đẳng giới trong gia đình. Đồng thời hội phụ nữ, các đoàn thể tại cơ sở chủ động, đẩy mạnh công tác tư vấn hòa giải, kịp thời phát hiện những vụ việc bạo lực gia đình để có những biện pháp can thiệp phù hợp. Đối với những vụ việc bạo hành nghiêm trọng trong gia đình, cơ quan tố tụng cần khởi tố và xử lý nghiêm, công khai mức xử phạt để bảo đảm tính răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung.

- Trân trọng cảm ơn luật gia.

Tại hội nghị tổng kết 10 năm (2008-2018) thực hiện Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, báo cáo của Bộ Văn hóa, thể thao và Du lịch thống kê, tại Việt Nam, có tới 58% số phụ nữ đã kết hôn cho biết họ từng phải trải qua ít nhất một bạo lực gia đình; gần 80% số vụ ly hôn hằng năm có nguyên nhân từ bạo lực gia đình.