Bảo đảm quyền của người dân
Bộ phận “Một cửa” UBND phường Gia Viên (quận Ngô Quyền) trao đổi về thông tin làm hộ tịch với người dân.
Luật Tiếp cận thông tin quy định việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân, nguyên tắc, trình tự, thủ tục trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Theo nguyên tắc của luật, mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử trong việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin. Việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
Trên cơ sở Quyết định số 1408/QĐ-TTg ngày 15-7- 2016 của Thủ tướng Chính phủ, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 2232/KH-UBND ngày 19- 10-2016 về việc triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin trên địa bàn thành phố; Chỉ thị số 16/CT-UBND ngày 14-6- 2017 và nhiều văn bản chỉ đạo, đôn đốc các sở, ban, ngành, UBND cấp huyện, cấp xã về việc triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin. Các văn bản của UBND thành phố đều xác định cụ thể các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, thời hạn hoàn thành cụ thể. Mục tiêu của các văn bản chỉ đạo nhằm bảo đảm các điều kiện về pháp lý, tổ chức, cơ sở vật chất… để có thể triển khai thi hành luật ngay khi Luật Tiếp cận thông tin có hiệu lực pháp luật.
Sở Tư pháp biên tập "Tập tài liệu triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin", in và phát hành trực tiếp đến các sở, ban, ngành, cơ quan, đoàn thể, HĐND, UBND cấp huyện, cấp xã; biên soạn và phát hành 5 loại tờ gấp pháp luật về Luật Tiếp cận thông tin gồm: "Tìm hiểu về trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của công dân", "Tìm hiểu về quyền tiếp cận thông tin của công dân", "Tìm hiểu về việc cung cấp thông tin theo quy định của Luật Tiếp cận thông tin", "Tìm hiểu Luật Tiếp cận thông tin (dành cho trẻ em)" và "Quyền tiếp cận thông tin của người lao động trong doanh nghiệp"; tổ chức hội nghị giới thiệu, phổ biến Luật Tiếp cận thông tin đến gần 500 đại biểu là lãnh đạo Phòng Pháp chế, cán bộ pháp chế của các sở, ngành; đại diện Phòng Tư pháp các quận, huyện và lãnh đạo, cán bộ tư pháp - hộ tịch cấp xã; ban hành văn bản hướng dẫn các cơ quan phải ban hành Quy chế nội bộ và nội dung cơ bản của Quy chế nội bộ về cung cấp thông tin của cơ quan, đơn vị.
Sở Thông tin - Truyền thông có văn bản hướng dẫn các sở, ban, ngành, UBND quận, huyện lập chuyên mục "Tiếp cận thông tin" trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị; hướng dẫn các nội dung phải thực hiện công khai trên cổng thông tin điện tử theo quy định của luật. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của UBND thành phố, sự tích cực, chủ động của các cơ quan được giao chủ trì, hướng dẫn việc triển khai thực hiện, đến nay, các sở, ban, ngành, UBND cấp huyện, cấp xã trên địa bàn thành phố ban hành Quy chế nội bộ tiếp cận thông tin của cơ quan, đơn vị, lập chuyên mục "Tiếp cận thông tin" trên Cổng thông tin điện tử và đăng tải thông tin công khai trên chuyên mục "Tiếp cận thông tin" theo quy định của luật. Các cơ quan đã triển khai thực hiện quy định của luật và quy chế nội bộ về tiếp cận thông tin của cơ quan, đơn vị, phân công lãnh đạo phụ trách, cử cán bộ đầu mối cung cấp thông tin, thực hiện phân loại thông tin… nhằm tạo cơ sở để cung cấp thông tin, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân theo quy định của luật.
Tiếp tục tuyên truyền, phổ biến quy định luật
Sau gần hai năm triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin, hầu hết cơ quan trên địa bàn thành phố không tiếp nhận được đơn yêu cầu cung cấp thông tin của người dân, trong khi nhu cầu được cung cấp thông tin của nhân dân rất lớn (nhất là các thông tin liên quan đến quy hoạch, bồi thường giải phóng mặt bằng, xây dựng, đất đai, chế độ, chính sách…). Thực trạng này có nhiều nguyên nhân, song một trong những nguyên nhân cơ bản là việc hiểu không đầy đủ Luật Tiếp cận thông tin từ cả phía người dân và cơ quan nhà nước; người dân chưa hiểu hết về các quyền của mình, các thông tin được phép tiếp cận; cơ quan nhà nước thực hiện việc cung cấp thông tin theo "thói quen" cũ mà không hướng dẫn người dân và thực hiện cung cấp thông tin theo quy trình của Luật Tiếp cận thông tin.
Để phát huy vai trò, hiệu quả của Luật Tiếp cận thông tin, trong thời gian tới, các cơ quan trên địa bàn thành phố cần tiếp tục thực hiện tốt và nghiêm túc các quy định của Luật Tiếp cận thông tin, phân loại thông tin theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tính bí mật của thông tin - không làm lộ thông tin thuộc bí mật nhà nước, bí mật cá nhân, bí mật kinh doanh, nhưng cũng không hạn chế quyền tiếp cận thông tin của công dân; hướng dẫn công dân thực hiện việc yêu cầu và cung cấp thông tin theo Luật Tiếp cận thông tin đối với các yêu cầu cung cấp thông tin; tiếp tục tuyên truyền, phổ biến rộng rãi Luật Tiếp cận thông tin đến nhân dân và các cán bộ, công chức của cơ quan, đơn vị để mọi người hiểu rõ quyền và các nghĩa vụ của mình trong việc cung cấp thông tin theo quy định của Luật Tiếp cận thông tin.
Thạc sĩ PHẠM THỊ NHUNG
(Trưởng Phòng Xây dựng và Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật - Sở Tư pháp)
