Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng phối hợp tổ chức Phiên tòa giả định tại Trường THPT Thái Phiên. Ảnh: Đỗ Hiền
Phó giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp luật (TGPL) Nguyễn Bích Liên cho biết: Một trong những hoạt động nổi bật của công tác TGPL trong hoạt động tố tụng là sự tham gia tố tụng của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý. Sự tham gia bào chữa, bảo vệ của các trợ giúp viên, luật sư, cộng tác viên pháp lý trong các vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, hành chính góp phần giúp hội đồng xét xử cấp sơ thẩm và phúc thẩm có cách nhìn toàn diện, khách quan, đầy đủ, từ đó đưa ra những phán quyết hợp tình, hợp lý.
Cùng bạn đi đòi nợ không thành, Hoàng Thế Đức, trú tại xã Thái Sơn (huyện An Lão) cầm dao do Phùng Đức Công đưa cho, tấn công làm anh Nguyễn Đức Đông ở thị trấn Trường Sơn cùng huyện An Lão bị thương, giảm 9% sức khỏe. Đức và Công bị Công an huyện An Lão khởi tố về tội cố ý gây thương tích với 2 tình tiết định khung: “Dùng hung khí nguy hiểm” và “Có tính chất côn đồ”. Do Đức khi phạm tội chưa đủ 18 tuổi nên Công an huyện An Lão có công văn đề nghị Trung tâm TGPL Nhà nước cử người bào chữa theo quy định. Nhận thấy bị can Đức phạm tội thuộc trường hợp khởi tố theo yêu cầu của người bị hại và vụ án sẽ được đình chỉ nếu người bị hại rút yêu cầu khởi tố, trợ giúp viên pháp lý kiên trì hòa giải với người bị hại, thống nhất mức bồi thường giữa các bên, nên người bị hại rút đơn yêu cầu khởi tố vụ án. Vụ án được đình chỉ, mở ra cơ hội để Đức sửa chữa sai lầm, trở thành người có ích. Kết thúc phiên tòa, ai nấy đều hài lòng về phán quyết của Tòa án, bởi vừa thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật, đồng thời thể hiện tính nhân văn đối với những đối tượng chưa đủ tuổi thành niên, chưa hiểu biết về pháp luật nhất thời phạm tội, có cơ hội sớm được trở về với xã hội.
Vụ án “Cố ý gây thương tích” xảy ra ở xã Lâm Động (huyện Thủy Nguyên) là một thí dụ khác. Quá trình xảy ra va chạm giữa hai nhóm thanh niên, Đàm Duy Khánh, trú ở thôn Đền, xã Lâm Động rút dao mang theo đâm hai thanh niên bị thương. Trợ giúp viên pháp lý tích cực thu thập các tình tiết làm căn cứ giảm nhẹ cho bị cáo và tại phiên tòa xét xử sơ thẩm với những phân tích và lập luận có căn cứ, chứng minh bị cáo phạm tội không có tính chất côn đồ và đề nghị cho bị cáo được hưởng án treo. Kết quả Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo Khánh 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội “cố ý gây thương tích”.
Nâng cao hiệu quả công tác TGPL
Theo lãnh đạo Trung tâm TGPL: Thực hiện Luật TGPL năm 2017, hoạt động phối hợp TGPL trong hoạt động tố tụng giữa Trung tâm với cơ quan tiến hành tố tụng hai cấp thời gian qua có sự chuyển biến rõ rệt. Các cơ quan tiến hành tố tụng của thành phố có văn bản chỉ đạo tới các điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán, thư ký Tòa án thực hiện việc giải thích quyền được TGPL cho tất cả người tham gia tố tụng, bảo đảm 100% người thuộc diện được TGPL đều được hưởng dịch vụ TGPL miễn phí khi có đề nghị. Số vụ việc TGPL do các cơ quan tiến hành tố tụng giới thiệu đến trung tâm ngày càng tăng về số lượng, mở rộng diện người được TGPL và lĩnh vực pháp luật như dân sự, đất đai, hôn nhân và gia đình, hành chính. Tuy nhiên, sự phối hợp của một số cơ quan, ban, ngành trong hoạt động TGPL chưa thật sự chặt chẽ; một số cán bộ, công chức và người tiến hành tố tụng chưa nhận thức hết ý nghĩa của hoạt động TGPL nên còn nhiều người thuộc diện được TGPL chưa được hướng dẫn, tiếp cận thông tin về TGPL và giới thiệu đến các tổ chức thực hiện TGPL.
Để nâng cao hiệu quả TGPL trong hoạt động tố tụng, trung tâm tham mưu với Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL thành phố tổ chức nhiều hội nghị tập huấn Luật TGPL và các văn bản liên quan cho đội ngũ người tiến hành tố tụng trên địa bàn thành phố; tập huấn chuyên sâu về kỹ năng tham gia tố tụng dân sự cho các trợ giúp viên pháp lý và luật sư, cộng tác viên; các trợ giúp viên pháp lý, chuyên viên tham dự phiên tòa xét xử những vụ án phức tạp, điển hình; trao đổi, rút kinh nghiệm những vụ án có trợ giúp viên pháp lý, luật sư tham gia; nghiên cứu các án lệ và bản án được đăng tải trên cổng thông tin điện tử của TAND tối cao.
Bích HàNăm 2018:
- Lĩnh vực hình sự: 1 vụ án được Hội đồng xét xử chấp nhận đề nghị của trợ giúp viên pháp lý có mức hình phạt thấp hơn đề nghị của Viện kiểm sát, 13 bị cáo được hưởng án treo, 12 bị cáo được cải tạo không giam giữ; đặc biệt có 2 vụ án/2 bị can được đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can;
- Lĩnh vực dân sự: 12 vụ án xét xử trong năm 2018 thì có 5/12 vụ hòa giải thành, 2/12 vụ được Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ quan điểm bảo vệ của trợ giúp viên pháp lý, các vụ án còn lại được Hội đồng xét xử chấp nhận một phần quan điểm bảo vệ, không có vụ nào Hội đồng xét xử bác toàn bộ quan điểm bảo vệ của Trợ giúp viên pháp lý;
- 1 vụ án hành chính được tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của người được TGPL, hủy quyết định hành chính của UBND quận.
