Đưa nghệ thuật truyền thống ra thế giới

Những chuyến đi mang theo văn hóa quê hương

Tối 2/9, tại Đại sứ quán Việt Nam tại Cộng hòa Ba Lan ở thủ đô Warszawa, các nghệ sĩ Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng mang đến chương trình nghệ thuật trong không khí kỷ niệm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Giữa không gian cách quê nhà hàng nghìn cây số, những làn điệu, điệu múa và tiết mục sân khấu truyền thống tạo nên cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa nghệ sĩ với cộng đồng người Việt và bạn bè quốc tế. Không cần nhiều lời giới thiệu, văn hóa Việt Nam được kể bằng âm nhạc, hình thể, trang phục và những con rối trên sân khấu. Với cộng đồng người Việt tại Ba Lan, đó còn là cuộc gặp gỡ với ký ức quê hương trong một ngày đặc biệt của đất nước.

Khó nén xúc động, ông Nguyễn Lê Hùng, Phó Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Ba Lan nhân xét những chương trình như vậy không chỉ phục vụ bà con trong cộng đồng, mà còn giúp thế hệ trẻ xa quê hiểu hơn về văn hóa truyền thống, qua đó cùng gìn giữ và lan tỏa những giá trị của quê hương… Cộng đồng người Việt tại Ba Lan cũng có trách nhiệm gìn giữ và giới thiệu văn hóa Việt với thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế.

Trong chuyến lưu diễn, các nghệ sĩ Hải Phòng còn tham gia chương trình “Nhịp cầu Văn hóa Việt Nam” tại Chợ Hoa, trước cổng Trung tâm ASEAN Tow và Lễ hội Mùa Gặt (Dożynki) tại Raszyn, tỉnh Mazowieckie. Không bó hẹp trong khán phòng, nghệ thuật truyền thống đến với công chúng tại các không gian cộng đồng, cùng ẩm thực, áo dài và các hoạt động giao lưu. Nhiều cư dân bản địa bày tỏ sự thích thú trước những tiết mục được chuẩn bị công phu từ trang phục, âm nhạc đến cách thể hiện.

Hành trình đưa nghệ thuật ra quốc tế bắt đầu từ nhiều năm trước. Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng, nay thuộc Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng, từng nhiều lần đưa những con rối Việt Nam đến các sân khấu năm châu. Năm 2019, tại Liên hoan sân khấu múa rối quốc tế lần thứ 10 ở Moscow (Liên bang Nga), vở rối nước “Những câu chuyện xóm làng” giành huy chương vàng.

Trước đó, đoàn tham gia các liên hoan nghệ thuật tại Trung Quốc, chương trình xúc tiến du lịch tại Malaysia, Philippines, Indonesia và nhiều hoạt động giao lưu văn hóa... Qua những lần đưa nghệ thuật truyền thống “xuất ngoại”, dấu ấn không chỉ nằm ở giải thưởng. Múa rối với ngôn ngữ hình thể, hình tượng giàu sức gợi có khả năng vượt qua khác biệt về ngôn ngữ, giúp khán giả quốc tế nhanh chóng nắm bắt câu chuyện và cảm nhận nét riêng của nghệ thuật Việt Nam.

Cầu nối văn hóa Việt với thế giới

Trong xu thế hội nhập, văn hóa ngày càng hiện diện rõ hơn trong các hoạt động đối ngoại. Một tiết mục nghệ thuật truyền thống tại sự kiện quốc tế có thể tạo nên ấn tượng về một đất nước không chỉ qua lời giới thiệu, mà bằng những hình ảnh, âm thanh và cảm xúc trực tiếp.

Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Cộng hòa Ba Lan Hà Hoàng Hải đánh giá, văn hóa từ lâu là lĩnh vực quan trọng trong quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam và Ba Lan. Sự hiện diện của đoàn nghệ thuật Hải Phòng, nhất là các tiết mục múa rối, góp phần khẳng định những giá trị truyền thống lâu đời của Việt Nam, đồng thời mở thêm cơ hội để vẻ đẹp văn hóa Việt Nam được biết đến rộng rãi hơn.

Với Hải Phòng, những chuyến đi còn mang theo câu chuyện riêng của một thành phố Cảng. Qua nghệ thuật truyền thống, hình ảnh Hải Phòng được bổ sung thêm những gam màu văn hóa: một vùng đất có bề dày lịch sử, đời sống nghệ thuật phong phú và những nghệ sĩ đang tiếp nối các giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Giám đốc Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng cho rằng, đưa nghệ thuật ra nước ngoài vừa là trách nhiệm gìn giữ, quảng bá giá trị văn hóa dân tộc, vừa giúp nghệ sĩ có thêm cơ hội học hỏi, tiếp cận những cách làm mới. Vì vậy, nhà hát chú trọng lựa chọn tiết mục và xây dựng chương trình phù hợp với từng không gian, đối tượng khán giả, để nghệ thuật truyền thống giữ được bản sắc nhưng không xa lạ với công chúng hôm nay.

Đối với người Việt xa Tổ quốc, những chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống còn có ý nghĩa kết nối ký ức và cội nguồn. Đối với thế hệ trẻ, đó là một cách tiếp cận văn hóa Việt trực quan, sinh động, không chỉ qua sách vở mà từ chính sân khấu, âm nhạc và những hình tượng nghệ thuật.

Ở chiều ngược lại, mỗi chuyến lưu diễn cũng đem về những trải nghiệm mới cho nghệ sĩ. Được đứng trên những sân khấu khác nhau, làm việc với đối tác và nghệ sĩ quốc tế, tiếp xúc với cách tổ chức biểu diễn ở các nước giúp nhà hát có thêm kinh nghiệm trong sáng tạo, dàn dựng và tiếp cận khán giả.

Những chuyến “xuất ngoại” của nghệ sĩ Hải Phòng không chỉ là hành trình biểu diễn. Đó là quá trình đưa những giá trị văn hóa của thành phố bước vào đời sống giao lưu quốc tế, để nghệ thuật truyền thống vừa được gìn giữ, vừa có thêm cơ hội đổi mới và khẳng định sức sống.

Với những nỗ lực không ngừng, các nghệ sĩ Hải Phòng đang góp thêm một cách kể về quê hương, lan toả và lay động, để những giá trị truyền thống từ thành phố Cảng tiếp tục lan xa đến năm châu.