(HPĐT)- Với quan niệm của đa số người Việt Nam “an cư mới lạc nghiệp” nên nhà, đất và các tài sản gắn liền với đất luôn là loại tài sản có giá trị đối với với mỗi gia đình và cá nhân. Tài sản nhà, đất không chỉ để “an cư” mà còn có thể được sử dụng cho nhiều giao dịch dân sự khác như chuyển nhượng, góp vốn, vay vốn ngân hàng, thừa kế hoặc chứng minh thu nhập để phục vụ nhu cầu đi du học, du lịch nước ngoài...
Đất đai, nhà cửa là loại tài sản có giá trị nên pháp luật quy định khi chuyển nhượng, tặng cho… phải đăng ký quyền sở hữu và quyền sử dụng đất. Điều này đặt ra yêu cầu về việc thiết lập hồ sơ chính xác, đầy đủ là vô cùng quan trọng. Hồ sơ chuyển nhượng và đăng ký là cơ sở pháp lý bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho người sử dụng, sở hữu và các giao dịch dân sự phát sinh…
Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp các bên trong giao dịch chuyển nhượng nhà, đất kê khai giá trị tài sản thấp hơn nhiều lần so với thực tế nhằm mục đích giảm số tiền thuế phải nộp. Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật khi cơ quan thuế chứng minh có sự khai báo gian dối nhằm trốn thuế, mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các nội dung pháp lý phát sinh trong quá trình sử dụng bất động sản như: khi phát sinh việc khiếu nại, tố cáo hoặc khi tính giá trị để đền bù và các tình huống pháp lý khác.
Điều 124 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch dân sự giả tạo vô hiệu, còn giao dịch dân sự bị che giấu vẫn có hiệu lực... Trường hợp xác lập giao dịch dân sự giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch dân sự đó vô hiệu”.
Khi giao dịch giả tạo bị tuyên vô hiệu, giao dịch bị che giấu vẫn còn hiệu lực và các bên liên quan vẫn thực hiện theo đúng quy định pháp luật, tức là kê khai đúng với giá trị thực tế của hợp đồng và thực hiện đóng thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật, phải thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ dựa trên hợp đồng thực.
Chính vì vậy, để bảo đảm tài sản là nhà, đất khi chuyển nhượng một cách hợp pháp, các bên trong quan hệ giao dịch cần thực hiện các thủ tục một cách đầy đủ, chính xác, đúng quy định, trung thực khi kê khai giá chuyển nhượng bất động sản trên hợp đồng cũng như khi kê khai các nghĩa vụ thuế phát sinh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình.
Trường hợp các bên trong hợp đồng ghi giá mua bán chênh lệch với thực tế mà chưa làm thủ tục đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu/ quyền sử dụng mới thì các bên có thể đề nghị với cơ quan công chứng hủy hợp đồng công chứng cũ và lập hợp đồng công chứng mới. Trường hợp các bên đã kê khai chênh lệch nhưng không điều chỉnh được trên hợp đồng mua bán đã công chứng thì có thể chủ động liên hệ với cơ quan thuế trên địa bàn nơi phát sinh hoạt động mua, bán, chuyển nhượng để kê khai điều chỉnh, bổ sung nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ, tránh những phiền hà về thuế có thể phát sinh khi cơ quan thuế và cơ quan bảo vệ pháp luật thực hiện xác minh điều tra.
Như vậy, việc các bên trong giao dịch chuyển nhượng nhà, đất thực hiện việc kê khai giá trị tài sản một cách trung thực không chỉ là việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế của công dân mà quan trọng hơn điều đó giúp các giao dịch này diễn ra lành mạnh, suôn sẻ, tránh được các tranh chấp và hậu quả pháp lý không mong muốn về sau./.
PHẠM LIÊN
