Hải Phòng từng bước chuẩn hóa, nâng tầm giá trị các sản phẩm OCOP nhờ đẩy mạnh đổi mới tư duy và công nghệ sản xuất.
Phát huy nguồn nguyên liệu bản địa và nghề làm mắm cáy truyền thống, Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Kim Thành (xã Phú Thái) kiểm soát chặt chẽ từ lựa chọn nguyên liệu, chế biến đến đóng gói. Năm 2023, mắm cáy của hợp tác xã được công nhận OCOP 3 sao.
Bước ngoặt giúp đơn vị đầu tư mẫu mã, hệ thống nhận diện thương hiệu và tem truy xuất nguồn gốc. Hiện, mỗi năm hợp tác xã chế biến khoảng 5-7 tấn cáy nguyên liệu, sản xuất khoảng 8.000 lít mắm cáy, từng bước nâng giá trị một sản phẩm vốn gắn bó với đời sống người dân vùng quê ven sông.
Ông Phạm Tiến Dư, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Kim Thành cho biết, việc được công nhận OCOP giúp các sản phẩm của hợp tác xã có thêm cơ hội tham gia triển lãm, quảng bá, livestream bán hàng, qua đó mở rộng nhóm khách hàng, nhất là những người xa quê muốn tìm lại hương vị quê hương.
Tính đến hết tháng 7/2026, thành phố có hơn 640 sản phẩm OCOP còn hiệu lực. Các chủ thể ngày càng chú trọng đổi mới quy trình sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ trong chế biến, cải tiến mẫu mã, bao bì, tăng cường quảng bá, xúc tiến thương mại và mở rộng kênh tiêu thụ.
Nhiều sản phẩm đặc trưng, như: nước mắm, bánh đậu xanh, rau quả sấy khô, mật ong, gạo ruộng rươi… sau khi tham gia OCOP từng bước nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường; một số sản phẩm tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao, như: Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu EU.
Trong quá trình phát triển OCOP có sự tham gia tích cực của khu vực kinh tế tập thể, trong đó, hợp tác xã giữ vai trò tổ chức sản xuất, liên kết các hộ thành viên, xây dựng vùng nguyên liệu và kết nối thị trường. Thành phố hiện có hơn 790 hợp tác xã hoạt động hiệu quả với hơn 140.000 thành viên, tạo việc làm cho hơn 12.000 lao động thường xuyên; trong đó 562 hợp tác xã là thành viên Liên minh hợp tác xã thành phố. Đây là lực lượng quan trọng để đưa sản phẩm đặc trưng từ quy mô nhỏ lẻ trở thành sản phẩm hàng hóa có tiêu chuẩn và thương hiệu.
Với việc tham gia OCOP, nhiều hợp tác xã không chỉ quan tâm đến việc tạo ra sản phẩm, mà còn chú trọng nâng cao chất lượng và phát triển thị trường, từ nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến, đóng gói đến truy xuất nguồn gốc. Bao bì được đầu tư chuyên nghiệp, thương hiệu được chuẩn hóa, sản phẩm được đưa lên các sàn thương mại điện tử, tham gia xúc tiến thương mại.
Cùng với tạo dựng thương hiệu địa phương, nhiều hợp tác xã chủ động ứng dụng công nghệ vào các khâu sản xuất, chế biến, bảo quản và truy xuất nguồn gốc sản phẩm OCOP.
Tại Hợp tác xã sản xuất Mật ong Tùng Hằng (xã Kiến Hải), từ sản phẩm OCOP 3 sao năm 2020, hợp tác xã tiếp tục đầu tư phát triển thương hiệu và đến năm 2022 có 2 sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao là: mật ong hoa rừng ngập mặn và mật ong hoa táo Bàng La.
Theo ông Đặng Thanh Tùng, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất Mật ong Tùng Hằng, để nâng chất lượng mật ong, Hợp tác xã ứng dụng công nghệ hạ thủy phần bằng phương pháp hạ lạnh, giúp giảm hàm lượng nước đạt khoảng dưới 24%, bảo đảm chất lượng, màu sắc và hương vị sản phẩm đạt tiêu chuẩn. Hợp tác xã cũng xây dựng vùng nguyên liệu sạch, áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.
Hợp tác xã cũng chú trọng xây dựng niềm tin với người tiêu dùng thông qua bao bì, mã vạch và truy xuất nguồn gốc. Người mua có thể sử dụng điện thoại thông minh để kiểm tra thông tin về sản phẩm, quy trình sản xuất và nguồn gốc, tạo sự minh bạch, lợi thế cạnh tranh của sản phẩm.
Sau gần 10 năm phát triển mạnh về số lượng, OCOP đang đứng trước yêu cầu của một giai đoạn mới, chuyển trọng tâm từ số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh. Cả nước hiện có hơn 21.000 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, tình trạng trùng lặp các nhóm sản phẩm phổ biến, như: mật ong, gạo, sản phẩm từ sen… Điều này đặt ra yêu cầu đối với các chủ thể phải tạo ra giá trị khác biệt, xây dựng câu chuyện riêng và làm mới sản phẩm.
Đây cũng là lúc phát huy vai trò của hợp tác xã và liên kết giữa các hợp tác xã. Bà Bùi Thị Khánh, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Khánh Thọ, Chủ nhiệm Câu lạc bộ OCOP Hải Phòng cho biết, Câu lạc bộ OCOP do Liên minh Hợp tác xã thành phố được thành lập là diễn đàn kết nối các hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, tạo thêm cơ hội trao đổi kinh nghiệm, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường. Thay vì “mạnh ai nấy làm”, các chủ thể có thể chia sẻ kinh nghiệm, liên kết vùng nguyên liệu, hỗ trợ tiêu thụ và hình thành chuỗi giá trị.
Thành phố đang đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 1.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó ít nhất 30 sản phẩm đạt 5 sao. Cùng với nguồn lực hỗ trợ của các cấp về chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, gắn OCOP với du lịch nông nghiệp, du lịch nông thôn, các hợp tác xã tiếp tục là “bệ đỡ” hình thành vùng nguyên liệu cho sản phẩm đặc trưng, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần lan toả câu chuyện, bản sắc và thương hiệu địa phương tới các thị trường rộng lớn hơn.
VÂN NGA
