Mở rộng kết nối liên vùng, tạo động lực phát triển mới cho Hải Phòng

Mới đây, UBND tỉnh Quảng Ninh và Tập đoàn Vingroup phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố chính thức khởi công dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh. Tuyến đường sắt tốc độ cao này có chiều dài khoảng 120 km, tốc độ thiết kế 350 km/giờ, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, sau khi đi vào hoạt động vào năm 2028 không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển giữa các trung tâm kinh tế lớn mà còn tạo ra một hành lang liên kết mới theo hướng nhanh, hiện đại.

Cùng với đó, việc đẩy nhanh tiến độ triển khai tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cũng bổ sung một trục kết nối mang tính chiến lược khác, gắn với vận tải hàng hóa và liên vận quốc tế. Tuyến đường này, với điểm cuối tại khu vực cảng Lạch Huyện, không chỉ mở rộng khả năng kết nối từ cửa khẩu biên giới đến cảng biển nước sâu, mà còn góp phần hình thành hành lang logistics xuyên suốt, nâng cao năng lực trung chuyển của Hải Phòng trong chuỗi cung ứng khu vực.

Việc đồng thời xuất hiện trong cả hai trục đường sắt quan trọng - một phục vụ vận tải hành khách tốc độ cao, một phục vụ vận tải hàng hóa quy mô lớn - cho thấy vị trí ngày càng rõ nét của Hải Phòng trong cấu trúc kết nối vùng và quốc gia. Đây không chỉ là lợi thế về vị trí địa lý, mà còn là kết quả của quá trình đầu tư hạ tầng đồng bộ, từng bước tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển thành trung tâm logistics và công nghiệp hiện đại.

Thực tế những năm gần đây cho thấy, hạ tầng giao thông luôn là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của địa phương. Năm 2025, Hải Phòng tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP 11,81%, đứng thứ 2 cả nước và là năm thứ 11 liên tiếp tăng trưởng hai con số, với quy mô nền kinh tế đạt khoảng 29,4 tỷ USD. Thu hút FDI vào các khu kinh tế, khu công nghiệp đạt 2,54 tỷ USD với 111 dự án; đầu tư trong nước đạt 364.334 tỷ đồng với 54 dự án. Những con số này phản ánh rõ vai trò của hạ tầng trong việc tạo lập môi trường thuận lợi cho đầu tư và phát triển sản xuất.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục hoàn thiện các trục giao thông, đặc biệt là các tuyến đường sắt chiến lược, sẽ góp phần giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời, đây cũng là điều kiện quan trọng để Hải Phòng thu hút các dự án có quy mô lớn, hàm lượng công nghệ cao, phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Không chỉ tác động đến lĩnh vực công nghiệp, kết nối giao thông còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian đô thị. Khi các tuyến giao thông tốc độ cao được hình thành, các khu vực dọc theo trục kết nối sẽ có điều kiện phát triển các khu đô thị, dịch vụ, du lịch, góp phần giãn mật độ khu vực trung tâm và nâng cao chất lượng sống. Với lợi thế nằm ở trung tâm vùng duyên hải Bắc Bộ, Hải Phòng hoàn toàn có thể tận dụng xu hướng này để hình thành các cực tăng trưởng mới.

Đáng chú ý, những lợi thế nêu trên không tách rời khỏi đặc điểm hiếm có của Hải Phòng khi là một trong số ít địa phương hội tụ đầy đủ 5 loại hình giao thông: đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy nội địa và hàng không. Khi các loại hình này được kết nối đồng bộ, hiệu quả khai thác sẽ không chỉ dừng ở từng phương thức riêng lẻ mà còn tạo ra sức mạnh tổng hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống.

Tuy nhiên, để những lợi thế này thực sự phát huy hiệu quả, vấn đề đặt ra không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn là tổ chức không gian phát triển phù hợp với hạ tầng đó. Việc quy hoạch các khu công nghiệp, khu kinh tế, trung tâm logistics cần gắn chặt với các trục giao thông, bảo đảm tính kết nối và khả năng khai thác lâu dài. Cùng với đó, tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp là yêu cầu không thể tách rời.

Trong mục tiêu tăng trưởng khoảng 13% năm 2026, các trục giao thông chiến lược, đặc biệt là hệ thống đường sắt đang được hình thành, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lập động lực mới. Khi kết nối được mở rộng, không gian phát triển cũng được mở ra, giúp Hải Phòng phát huy tốt hơn các lợi thế sẵn có và từng bước khẳng định vị thế là trung tâm logistics, công nghiệp hiện đại của khu vực phía Bắc.