1. Về bảo đảm an ninh nguồn nước
Luật Tài nguyên năm 2023 được Quốc hội khóa 15 thông qua ngày 27-11-2023 có hiệu lực thi hành từ 1-7-2024 với những điểm mới, trọng tâm như sau:
- Về điều hòa, phân phối tài nguyên nước: Luật quy định việc xây dựng kịch bản nguồn nước; quy định hoạt động điều hòa, phân phối tài nguyên nước thông qua việc điều tiết chế độ vận hành các hồ chứa, đập dâng, công trình khai thác, sử dụng nước và điều phối hoạt động khai thác, sử dụng nước trên lưu vực sông, hướng tới việc điều hòa, phân phối tài nguyên nước bằng hệ thống công cụ hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực; lập kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước của các ngành sử dụng nước phù hợp với điều kiện nguồn nước…
- Đối với hoạt động bảo vệ và phát triển nguồn nước: Bổ sung quy định về ưu tiên đầu tư xây dựng các công trình điều tiết, trữ nước tại các vùng thường xuyên xảy ra hạn hán, thiếu nước; tận dụng các mương khai thác khoáng sản, đất, vật liệu xây dựng sau khi dừng khai thác tạo thành hồ để điều hòa, tích trữ, tạo cảnh quan sinh thái, phòng, chống ngập lụt, cấp nước dự phòng. - Bổ sung, làm rõ nguyên tắc trong quản lý tài nguyên nước; bổ sung các quy định về Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia, hệ thống công cụ hỗ trợ ra quyết định, thể hiện rõ định hướng hiện đại hóa, chuyên nghiệp hóa công tác quản lý tài nguyên nước hướng tới quản trị tài nguyên nước quốc gia trên nền tảng công nghệ số.
2. Về xã hội hóa ngành nước
- Có chính sách ưu đãi các dự án đầu tư xây dựng các công trình điều tiết, tích trữ nước, khai thác nước cấp cho sinh hoạt, sản xuất cho người dân ở các vùng khan hiếm nước ngọt, hải đảo, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. - Khuyến khích tổ chức, cá nhân xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn, nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến để quản lý, bảo vệ, phục hồi, phát triển nguồn nước; chia sẻ, cập nhật thông tin, dữ liệu về tài nguyên nước do mình thực hiện vào Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia...
- Khuyến khích địa phương, tổ chức, cá nhân tham gia xây dựng hoặc đóng góp kinh phí xây dựng, vận hành hệ thống công cụ hỗ trợ ra quyết định để vận hành hồ chứa, liên hồ chứa bảo đảm sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; tham gia đầu tư, xây dựng, vận hành công trình quan trắc tài nguyên nước và cung cấp số liệu quan trắc tài nguyên nước...
3. Về chính sách kinh tế tài nguyên nước
- Quy định rõ nguồn thu ngân sách nhà nước từ hoạt động tài nguyên nước gồm thuế, phí về tài nguyên nước; tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước; tiền bồi thường thiệt hại cho Nhà nước, tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước theo quy định của pháp luật; bổ sung đối tượng nộp tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước đối với nước sinh hoạt và thu tiền cấp quyền khai thác theo lộ trình đối với sản xuất nông nghiệp, quy định về miễn, giảm tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước; bổ sung quy định về hạch toán tài nguyên nước nhằm tính đúng giá trị của tài nguyên nước trong các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ công tác điều hòa phân bổ tài nguyên nước trên các lưu vực sông.
- Quy định về dịch vụ về tài nguyên nước, gồm dịch vụ hỗ trợ ra quyết định điều hòa, phân phối tài nguyên nước; dịch vụ hỗ trợ ra quyết định vận hành hồ chứa, liên hồ chứa để nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng nước.
4. Về bảo vệ tài nguyên nước, phòng, chống tác hại do nước gây ra
- Về bảo vệ và phát triển tài nguyên nước: Luật đã tách bạch việc quản lý nước mặt và nước dưới đất, việc bảo vệ tài nguyên nước dựa trên cơ sở phân định chức năng nguồn nước và quy định về hành lang bảo vệ nguồn nước; bảo vệ nước dưới đất, ngưỡng khai thác nước dưới đất; đồng thời, bổ sung nhiều quy định, chính sách để phục hồi các dòng sông bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm; quy định cụ thể một số giải pháp chính để thực hiện các hoạt động phục hồi nguồn nước; quy định cụ thể về việc lập, công bố danh mục hồ, ao, đầm phá không được san lấp để giảm thiểu tình trạng ngập úng đô thị, tăng khả năng tích trữ nước; khuyến khích tổ chức, cá nhân nghiên cứu giải pháp và thực hiện việc bổ sung nhân tạo nước dưới đất; quy định về gây mưa nhân tạo để phát triển nguồn nước.
- Về phòng, chống tác hại do nước gây ra: Luật quy định cụ thể hơn trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống và khắc phục tác hại do nước gây ra; bổ sung, quy định về việc phòng, chống hạn hán, thiếu nước, lũ, lụt, ngập úng nhân tạo; phòng, chống xâm nhập mặn; phòng, chống sụt, lún đất; phòng, chống sạt lở lòng, bờ, bãi sông, hồ.
BÀI: HÀ CHÂU
