Những ngày cuối tháng tư

Ngoại năm nay chín mươi lăm, lúc nhớ lúc quên. Bước đi tập tễnh, chân thấp chân cao. Cậu ba không cho ngoại đi đâu, suốt ngày chỉ quẩn quanh ngôi nhà. Ngoại thuộc lớp người cổ, trải qua những năm tháng đau thương của chiến tranh. Hết mất mát vì sự hy sinh của chồng, lại đến đứa con đầu lòng. Hồi ấy, chúng tôi chưa có mặt trên cõi đời, chỉ nghe mẹ kể lại, ngoại nhận liên tiếp những tin buồn từ chiến trường trong một năm. Thời chiến tranh loạn lạc, đến việc ngồi khóc một mình cũng không dám. Mấy mẹ con, anh em dẫn nhau chui xuống hầm phía sau nhà. Bom đạn đì đùng từng đêm. Ngoại như một bóng ma, chui ra chui vào, canh cho đàn con thơ.

Những buổi sáng, ngoài công việc hằng ngày, ngoại cùng mấy cậu, mấy dì ngồi đan nón rơm, phục vụ anh em chiến sĩ. Nhiều đêm thức trắng không ngủ vì sự truy quét ráo riết của bọn giặc. Có lần ngoại nhét mẹ vào chum đựng gạo, lấy tấm thảm rơm bỏ vội lên trên, vì sợ bọn địch sẽ tàn sát những đứa con thơ.

Năm tháng trôi đi, bàn tay ngoại bây giờ đầy những đồi mồi, nhăn nheo và thô ráp. Ngoại thường ngồi bên cửa sổ, nhìn xa xa, bỏm bẻm nhai trầu, chậm rãi đếm từng khoảnh khắc thời gian trôi theo tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả lắc treo tường. Ngoại nhắc nhiều về cậu hai, về nỗi băn khoăn khi ngoại sắp rời xa cõi trần nhưng thi hài của cậu vẫn chưa tìm được để mang về an táng nơi quê nhà.

Mẹ bảo có nhiều lần ngoại đòi vào Quảng Trị, nơi cậu hai từng chiến đấu để tìm lại. Nhưng vì điều kiện gia đình hồi đó không có, nên sau này khi hòa bình lập lại, cậu ba và các cậu có lên đường đi tìm nhưng đều thất vọng trở về.

Cậu hai cao to, trắng trẻo nhất nhà. Ngày nhập ngũ, cậu chỉ mới mười bảy tuổi, hăm hở lên đường tòng quân cùng đồng đội. Ngoại bảo ngày cậu đi, ngoại nấu cho cậu một nồi cơm nếp đậu đỏ. Cậu ngồi chén tì tì hết năm bát. Trộn thêm một ít muối vừng, rồi ngoại nắm cho cậu một nắm to vào lá chuối xanh, bảo lên đường lúc nào đói thì mang ra ăn. Vậy là mẹ con xa nhau từ đó, xa cho đến tận bây giờ.

Như có điều gì đó thôi thúc, cứ những ngày cuối tháng tư, cận kề ngày đất nước giải phóng hoàn toàn, thống nhất, hòa bình lập lại, ngoại lại ngồi tỉ mẩn đem những kỷ vật thiêng liêng của hai người đàn ông trong nhà ra ngắm. Rồi ngồi hàng giờ bên bàn thờ, buồn bã. Nước mắt ngoại đã không còn để rơi xuống. Năm tháng héo hon trên đôi mắt, mái tóc người mẹ già.

Lũ chúng tôi, những đứa trẻ được sinh ra trong hòa bình, yêu thương ngoại vô bờ bến bởi những cử chỉ dịu dàng người dành cho chúng tôi. Bất kể lúc nào được nghỉ, những đứa trẻ lại ào về, sà vào lòng ngoại, thổn thức, hít hà mùi hơi ấm cơ thể, mùi trầu thoang thoảng và nụ cười tỏa nắng của ngoại.

Mẹ già như chuối chín cây, rồi cũng đến một ngày chúng tôi phải nói lời xa ngoại. Nhưng chắc hẳn chẳng đứa nào muốn. Hành trình về miền đất Quảng Trị vẫn tiếp diễn hằng năm. Chúng tôi muốn, một ngày tháng tư sẽ đưa cậu hai về đoàn tụ với ngoại. Để ngoại tròn trăm tuổi sẽ mỉm cười đón đứa con ngày hòa bình...

NGÔ NỮ THÙY LINH