Phân cấp, phân quyền đi liền trách nhiệm

Sau một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp, nhiều thẩm quyền đã được chuyển giao về địa phương, cơ sở. Tuy nhiên, điều quan trọng hiện nay không phải là phân cấp được bao nhiêu việc, mà là bảo đảm quyền hạn luôn đi đôi với trách nhiệm. Chỉ khi trách nhiệm được xác định rõ, phân cấp, phân quyền mới phát huy hiệu quả và đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ người dân.

Đó cũng là yêu cầu được đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp. Theo đó, "cơ chế phân cấp, phân quyền mới phải song hành với trách nhiệm mới". Tinh thần chỉ đạo ấy không chỉ định hướng cho việc tiếp tục hoàn thiện thể chế mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức vận hành của bộ máy hành chính trong giai đoạn tiếp theo.

Tại Hải Phòng, sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, số thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp xã đã tăng mạnh so với trước đây. Điều quan trọng không chỉ là số lượng thủ tục được phân cấp mà là trách nhiệm của chính quyền cơ sở tăng lên.

Chính vì vậy, yêu cầu về trách nhiệm cũng được đặt ra cao hơn. Khi thẩm quyền đã được phân định rõ, chính quyền địa phương phải chủ động giải quyết công việc trong phạm vi được giao và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Phân cấp không chỉ là chuyển giao thẩm quyền mà phải gắn với trách nhiệm rõ ràng. Nếu quyền hạn được mở rộng nhưng trách nhiệm chưa được xác định cụ thể, mục tiêu cải cách sẽ khó đạt được.

Đối với người dân, khi phát sinh một công việc, điều họ quan tâm không phải là hồ sơ thuộc sở nào, ngành nào hay cấp nào giải quyết. Người dân chỉ tìm đến chính quyền nơi gần mình nhất và mong muốn công việc được tiếp nhận, xử lý hoặc hướng dẫn đầy đủ.

Chính quyền cơ sở phải chủ động phối hợp với các sở, ngành để giải quyết cho dân, không "đánh đố dân", không để người dân phải đi hết cơ quan này đến cơ quan khác tìm nơi có trách nhiệm. Thay vì để người dân đi tìm cơ quan có trách nhiệm, chính quyền phải chủ động nhận trách nhiệm giải quyết công việc cho dân.

Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với trách nhiệm công vụ trong mô hình mới. Trách nhiệm phối hợp thuộc về bộ máy hành chính chứ không thuộc về người dân. Vì vậy, chừng nào người dân còn băn khoăn, còn phải chờ đợi hoặc còn phải đi lại nhiều lần thì chừng đó chính quyền cơ sở vẫn phải tiếp tục theo dõi, phối hợp và giải quyết, không thể coi việc chuyển hồ sơ là đã hoàn thành nhiệm vụ.

Sau hợp nhất, nhiều xã, phường của Hải Phòng có địa bàn rộng hơn trước, khoảng cách từ nơi ở của người dân đến trung tâm hành chính có nơi lên tới hàng chục Km. Điều đó càng đòi hỏi chính quyền cơ sở phải thực sự gần dân, sát dân và chủ động giải quyết công việc.

Khoảng cách địa lý có thể xa hơn, nhưng chính quyền phải gần dân hơn. Nếu công việc vẫn phải qua nhiều cấp hoặc địa phương còn tâm lý chờ xin ý kiến cấp trên, người dân sẽ chịu nhiều bất tiện nhất. Phân cấp chỉ phát huy hiệu quả khi công việc được giải quyết ngay tại cơ sở, đúng thẩm quyền và đúng thời hạn.

Khi bộ máy từng bước ổn định, trọng tâm cải cách sẽ chuyển sang hoàn thiện cơ chế vận hành. Cùng với việc mở rộng phân cấp, phân quyền, trách nhiệm của chính quyền các cấp cũng phải được nâng cao. Hiệu quả hoạt động không chỉ được đánh giá qua việc thực hiện đúng quy trình mà còn bằng kết quả giải quyết công việc và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, đội ngũ cán bộ cần tiếp tục nâng cao năng lực, tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ.

Khi người dân có thể giải quyết công việc ngay tại địa phương; khi xã, phường chủ động xử lý trong phạm vi được giao; khi mỗi quyền hạn đều gắn với trách nhiệm rõ ràng, yêu cầu "phân cấp, phân quyền phải song hành với trách nhiệm" mới thực sự đi vào cuộc sống. Đó cũng là thước đo thành công của mô hình chính quyền mới, thể hiện ở trách nhiệm và chất lượng phục vụ người dân.