Không chỉ là một trào lưu, xu hướng 'sớm đến, nhanh đi', điều mà bộ phim 'Mưa đỏ' gợi mở là thay đổi phương pháp dạy - học môn lịch sử trong các trường phổ thông.
.jpg)
Ra rạp công chiếu hồi cuối tháng 8/2025, bộ phim “Mưa đỏ” nhanh chóng đạt doanh thu gần 480 tỷ và trở thành bộ phim đầu tiên trong năm nay có được kỳ tích này. Càng trở nên đáng quý hơn khi “Mưa đỏ” là bộ phim về đề tài lịch sử, nhất là lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, nhưng lại nhận được nhiều phản hồi tích cực, tạo được thiện cảm đối với đông đảo thanh niên, giới trẻ - bộ phận thường xuyên đến rạp chiếu phim.
Điều này được thể hiện rõ khi trên các diễn đàn mạng xã hội, các trào lưu săn vé “giờ vàng” chiếu phim “Mưa đỏ” được bàn bạc sôi nổi. Hiệu ứng của phim lan tỏa mạnh mẽ trên các nền tảng số như: TikTok, YouTube, Facebook với tràn ngập các video clip review phim, các cuộc tranh luận, bình luận về bài hát nhạc phim, nhân vật lịch sử, phân tích về từng chi tiết trong phim…
Ở nhiều rạp chiếu phim trên phạm vi cả nước, trong đó có Hải Phòng, thường xuất hiện tình trạng cạn vé, hết vé xem phim “Mưa đỏ”. Những chi tiết đó đủ thắp sáng niềm tin rằng tuổi trẻ không thờ ơ, vô cảm, quay lưng với lịch sử dân tộc.
Trước đây, không ít người từng lo ngại, sự phát triển của công nghệ số, điện thoại thông minh, nền tảng mạng xã hội có thể khiến nhiều thanh niên có lối sống vội, “bào mòn” tình yêu của giới trẻ với lịch sử đất nước. Nhất là khi thế hệ trẻ bị cuốn hút bởi những bộ phim hành động, phim bom tấn của Hollywood, phim truyền hình nước ngoài hay phim công chiếu miễn phí trên mạng xã hội liệu có còn tha thiết với những bộ phim về đề tài lịch sử nước nhà? Mặt khác, một số bộ phim có bối cảnh cổ trang, tái hiện một phần lịch sử dân tộc, nhưng chưa nhận được sự đón nhận, hưởng ứng nồng nhiệt từ phía người xem.
Sự thành công của bộ phim “Mưa đỏ” đã hóa giải những thắc mắc tưởng chừng khó lý giải ấy. Thực tế chứng minh, khi “Mưa đỏ” thoát khỏi cách kể chuyện khô khan, nghèo nàn, ngay lập tức nhận được sự đón nhận của khán giả. Khai thác lịch sử bằng những câu chuyện dung dị, đời thường, những góc nhìn mới mẻ như câu chuyện của những người trẻ trong chiến tranh, lý tưởng, khát vọng mà tuổi trẻ theo đuổi, gắn những bài học lịch sử với cuộc sống hiện đại... đã đưa phim đến gần hơn với công chúng.
Không chỉ là một trào lưu, xu hướng “sớm đến, nhanh đi”, điều mà một bộ phim về lịch sử, nhất là về đề tài chiến tranh gợi mở chắc sẽ nhiều hơn thế. Đó là những thay đổi cần được áp dụng, triển khai trong quá trình dạy - học môn lịch sử ở nhà trường. Vì đây là môn học được giảng dạy ở cấp tiểu học đến THPT.
Đặc biệt, trong bối cảnh năm học mới bắt đầu, nhiều trường học vẫn loay hoay tìm lời giải cho việc cải thiện điểm thi tốt nghiệp THPT môn lịch sử, không ít giáo viên dạy lịch sử trăn trở tìm cách để học sinh nhớ, thuộc những mốc thời gian quan trọng, học sinh cố gắng “nhồi nhét” những thông tin sự việc, nhân vật của năm tháng cũ trong chặng đường "nước rút"…
Vấn đề nan giải ấy sớm có đáp án nếu việc dạy lịch sử bám sát hơn đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh. Chọn lọc đoạn phim phù hợp với từng giai đoạn lịch sử, xây dựng kịch bản câu hỏi gợi mở để học sinh phát hiện điểm đặc sắc, phân tích, thảo luận, liên hệ. Nhất là sự kết hợp nhuần nhuyễn, đa dạng các hình thức hoạt động như: xem phim tại lớp, ngoại khóa hay sử dụng phim làm tư liệu bổ sung kiến thức, góp phần tăng cường hứng thú học tập và giúp học sinh ghi nhớ dễ dàng, sâu sắc hơn… có thể tạo ra những chuyển biến về nhận thức, giảm áp lực về việc học lịch sử.
Từ những số liệu khô khan có thể thay thế bằng những câu chuyện, thước phim sinh động, từ cách cố thuộc sự kiện, buộc phải nhớ mốc thời gian một cách bị động, việc dạy lịch sử có thể từ khía cạnh gợi tả khiến giới trẻ tò mò, chủ động tìm hiểu, loại bỏ “lối mòn” đọc -chép - học thuộc lòng… Cùng với đó, cần mở rộng thêm những không gian sáng tạo, khuyến khích người trẻ kể chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ của lứa tuổi như: Podcast, Vlog, kịch tương tác, mô hình nhập vai, đóng vai, thử vai... Và cần thêm sự tin tưởng, trao quyền để thế hệ trẻ không chỉ là người tiếp nhận tri thức, mà còn là người kiến tạo nên di sản lịch sử - văn hóa bằng cách tiếp cận riêng.
Có thể chắc chắn rằng, tình yêu Tổ quốc chưa bao giờ là một khái niệm cũ kĩ nhưng được thay hình thức theo thời gian, biểu hiện khác nhau trong mỗi thế hệ, ở từng thời điểm và bối cảnh riêng. Yêu nước không chỉ là hô vang khẩu hiệu, mà có thể là một ngày bắt gặp hình ảnh bạn trẻ trào nước mắt khi xem đoạn phim lịch sử. Lúc ấy, chúng ta có thể tin tưởng về thế hệ tương lai luôn sẵn sàng hướng về Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình.
ĐẠI THẮNG
