Thuyết phục, rõ chứng cứ
Phiên tòa xét xử sử dụng tài liệu số hóa tại TAND quận Ngô Quyền sáng 8-11
Cuối tháng 10 vừa qua, tại TAND huyện đảo Bạch Long Vỹ diễn ra phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử các bị cáo Bàn Thị Hồng Nga, sinh năm 1995, tạm trú tại khu dân cư số 2 huyện Bạch Long Vỹ và Vũ Văn Cường, sinh năm 1983, trú tại thị xã Quảng Yên (tỉnh Quảng Ninh) về tội mua bán trái phép chất ma túy và tàng trữ trái phép chất ma túy. Khác với những phiên tòa trước đó, các chứng cứ, tài liệu, hồ sơ của vụ án được kiểm sát viên trình chiếu công khai tại phiên tòa. Các tài liệu số hóa được công khai cô đọng, súc tích góp phần bảo vệ chặt chẽ lập luận truy tố, khiến các bị cáo khai báo thành khẩn, thừa nhận hành vi phạm tội. Việc công khai các hồ sơ, tài liệu vụ án trong phiên xét xử cũng góp phần tuyên truyền kiến thức pháp luật trong phòng, chống ma túy đến những người tham dự phiên tòa.
Theo kiểm sát viên Viện KSND quận Ngô Quyền Vũ Thị Thanh Hằng, quá trình số hóa hồ sơ buộc kiểm sát viên phải nâng cao trình độ nghiệp vụ, tin học, bảo đảm kỹ lưỡng trong nghiên cứu án và tác nghiệp, kịp thời kiểm tra, sửa chữa, bổ sung các thiếu sót về mặt hành chính tư pháp trước khi chuyển hồ sơ để xét xử. Bên cạnh đó, việc số hóa hồ sơ, tài liệu vụ án cũng tạo thuận lợi cho các kiểm sát viên trong việc nghiên cứu hồ sơ, báo cáo án, bảo đảm an toàn tài liệu gốc. Trong phiên tòa, việc sử dụng các tài liệu, hồ sơ vụ án được số hóa giúp kiểm sát viên giảm bớt khâu chuẩn bị nhiều giấy tờ, tài liệu. Các tài liệu, chứng cứ được trình chiếu công khai góp phần tăng sức thuyết phục cho các luận cứ, luận điểm đưa ra đối đáp, tranh luận, làm rõ các căn cứ buộc tội, gỡ tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với bị cáo.
Trưởng Phòng 7 Viện KSND thành phố Trần Việt Tú cho biết: Cùng với phiên xét xử tại TAND Bạch Long Vỹ, từ đầu năm tới nay, Viện KSND hai cấp thành phố tổ chức 10 phiên tòa lồng ghép việc thực hiện số hóa hồ sơ trên tổng số 12 phiên tòa rút kinh nghiệm về hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử của kiểm sát viên.
Theo thống kê của Văn phòng Viện KSND thành phố, đến nay, Viện KSND hai cấp thực hiện số hóa thành công khoảng hơn 11.500 hồ sơ xét xử, giải quyết các vụ án hành chính, hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, lao động trong năm 2019 phục vụ công tác lưu trữ.
Triển khai đồng bộ trong các cơ quan tư pháp
Theo Chánh Văn phòng Viện KSND thành phố Lưu Xuân Sang: Hiện nay, việc số hóa các tài liệu, hồ sơ vụ án mới triển khai trong các cơ quan Viện kiểm sát mà chưa có sự chỉ đạo chung giữa liên ngành Công an, Viện kiểm sát và Tòa án thành phố. Hiện, kiểm sát viên phải trực tiếp thực hiện toàn bộ việc số hóa chứng cứ, tài liệu vụ án tại giai đoạn truy tố, còn giai đoạn điều tra chưa được số hóa, dẫn tới mất nhiều thời gian, ảnh hưởng tới việc bảo đảm thời hạn truy tố theo luật định.
Còn theo thẩm phán Nguyễn Thị Hoài, Phó Chánh án TAND quận Ngô Quyền: Theo quy định tố tụng, thành phần hội đồng xét xử không có nhân viên kỹ thuật phục vụ trình chiếu tài liệu phục vụ xét xử. Trong khi đó, để khai thác hiệu quả tài liệu, hồ sơ số hóa trong phiên tòa, phải có nhân viên kỹ thuật hỗ trợ kiểm sát viên. Mặt khác, hội trường xét xử của Tòa án hiện chưa được trang bị các phương tiện phục vụ việc công khai chứng cứ, tài liệu số hóa khiến việc triển khai phiên tòa sử dụng tài liệu số hóa rất phức tạp, mất nhiều thời gian chuẩn bị.
Vì những hạn chế, thiếu đồng bộ này nên sau 1 năm triển khai, đến nay, các tài liệu, hồ sơ số hóa mới chỉ được sử dụng phục vụ xét xử tại 10 phiên tòa rút kinh nghiệm. Con số này rất ít so với lượng án xét xử hằng năm. Mặc dù các đơn vị lựa chọn các vụ phạm tội nghiêm trọng, án có đồng phạm nhưng hầu hết các bị cáo đều nhận tội tại phiên tòa. Quá trình tranh luận giữa các bên tại phiên tòa không phức tạp, không phải đưa ra nhiều bằng chứng, tài liệu. Do đó, hiệu quả khai thác các tài liệu, hồ sơ số hóa phục vụ xét xử chưa đạt được mục tiêu đề ra.
Từ những kết quả đạt được cũng như những hạn chế kể trên, Viện trưởng Viện KSND thành phố Nguyễn Thị Lan cho biết: Cùng với việc tiếp tục hướng dẫn các đơn vị triển khai số hóa tài liệu, chứng cứ, hồ sơ vụ án; khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên này để phục vụ cho hoạt động tố tụng, thời gian tới, Viện KSND thành phố đề xuất liên ngành tư pháp trung ương sớm hướng dẫn quy trình số hóa, bảo mật, lưu trữ, khai thác, chia sẻ, sử dụng tài liệu số hóa cũng như cung cấp trang thiết bị, phương tiện, tài chính cho hoạt động này. Có như vậy, chủ trương số hóa các tài liệu, hồ sơ vụ án mới được triển khai đồng bộ trong các cơ quan tư pháp, nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng, góp phần đẩy mạnh cải cách tư pháp, bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, công dân.
Bài và ảnh: Thành Lê
