Sau hợp nhất, sự giao thoa giữa văn hóa biển và văn hóa xứ Đông mở ra cơ hội phát triển công nghiệp văn hóa mang bản sắc riêng của Hải Phòng.
Hải Phòng sở hữu hệ thống làng nghề thủ công mỹ nghệ, di tích và lễ hội vô cùng phong phú. Tuy nhiên, để di sản không chỉ là “ký ức nằm trong viện bảo tàng” mà thực sự tham gia vào nền kinh tế hiện đại, việc đổi mới phương thức tiếp cận thị trường là yêu cầu sống còn.
Hơn 40 năm gắn bó với nghề khắc in mộc bản Thanh Liễu, điều khiến nghệ nhân Nguyễn Công Tráng trăn trở không chỉ là giữ gìn kỹ thuật của cha ông, mà còn là làm sao để thế hệ trẻ tiếp tục mặn mà với nghề khi những người thợ ngày một vắng bóng.
Tiếp nối truyền thống ấy, nghệ nhân trẻ Nguyễn Công Đạt đã mạnh dạn đưa mộc bản vượt khỏi những khuôn mẫu truyền thống quen thuộc. Trên nền tảng kỹ thuật cổ truyền, anh cùng các cộng sự không chỉ phục dựng thành công các bộ mộc bản cổ mà còn sáng tác những dòng tranh mới hướng đến đa dạng công năng: từ quà tặng, đồ trang trí nội thất đến các hoạt động giáo dục trải nghiệm.
Không chỉ riêng mộc bản Thanh Liễu, Hải Phòng còn quy tụ nhiều làng nghề danh tiếng như gốm Chu Đậu, gỗ Đông Giao, vàng bạc Châu Khê, thủ công mỹ nghệ Thượng Hồng... Mỗi sản phẩm kết tinh từ các làng nghề này đều mang trong mình hơi thở lịch sử, hệ giá trị thẩm mỹ và nếp sống của cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, để tạo sức sống bền vững, các làng nghề bắt buộc phải giải quyết đồng thời bài toán: bảo tồn kỹ thuật gốc, đổi mới mẫu mã phù hợp với thị hiếu đương đại, phát triển thị trường và thu hút nguồn nhân lực trẻ.
Trước hợp nhất, thành phố công trợ gần 38 tỷ đồng để tu sửa, tôn tạo 16 di tích quốc gia và 54 di tích cấp thành phố (tổng số 70 di tích), huy động xã hội hóa trên 146 tỷ đồng, đồng thời dành hơn 3.000 tỷ đồng đầu tư hạ tầng giao thông kết nối di sản. Đây chính là nền tảng vững chắc để thành phố từng bước biến di sản thành tài sản, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Sau hợp nhất, Hải Phòng hiện nắm giữ “tài sản” vô giá với 3.981 di tích, bao gồm 2 di sản thế giới, 9 di tích quốc gia đặc biệt, 257 di tích quốc gia, 1.289 lễ hội, 24 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cùng 33 bảo vật quốc gia.
Nhận thức rõ tiềm năng to lớn đó, Đảng bộ và chính quyền thành phố tập trung chỉ đạo phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gắn kết chặt chẽ với du lịch và dịch vụ. Đây là bước chuyển dịch quan trọng từ tư duy “bảo tồn để lưu giữ” sang “bảo tồn để phát triển”, đưa di sản trở thành các sản phẩm văn hóa - du lịch giàu sức hút.
Theo đồng chí Nguyễn Quang Phúc, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy nhấn mạnh, thành phố đặc biệt quan tâm đến phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa, quyết tâm đưa lĩnh vực này tăng trưởng nhanh, chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong GRDP địa phương. Cụ thể hóa định hướng đó, cùng với việc hoàn thiện quy hoạch lễ hội, hằng năm, Hải Phòng duy trì tổ chức Lễ hội Hoa Phượng Đỏ (gắn với kỷ niệm Ngày giải phóng Hải Phòng) và Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu.
Đồng thời, thành phố tổ chức định kỳ 5 năm một lần 5 lễ hội lớn gồm: Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Xuân, Lễ hội chùa Thanh Mai, Lễ hội Nữ tướng Lê Chân, Lễ hội đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm và Lễ hội Từ Lương Xâm. Hệ thống lễ hội này cùng nhiều sự kiện văn hóa tiêu biểu khác không chỉ giữ gìn ký ức lịch sử mà còn đóng vai trò là “điểm nút” kết nối di sản, nghệ thuật, du lịch với thương mại.
Khi được xâu chuỗi thành những hành trình trải nghiệm xuyên suốt, các sự kiện sẽ cộng hưởng, bổ trợ lẫn nhau, giúp kéo dài thời gian lưu trú của du khách và nâng cao giá trị gia tăng cho điểm đến.
Quán triệt Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, văn hóa tiếp tục được khẳng định là nguồn lực nội sinh quan trọng, đòi hỏi phải phát triển các ngành công nghiệp văn hóa gắn liền với hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Cụ thể hóa chủ trương này, Đại hội Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định rõ yêu cầu phát triển văn hóa phải vươn lên đặt ngang tầm với kinh tế, phát huy mạnh mẽ truyền thống “Thành phố Cảng Anh hùng và xứ Đông văn hiến”. Một trong những mũi nhọn chiến lược mang tính đột phá là Đề án xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố Âm nhạc” theo Nghị quyết số 05-NQ/TU của Thành ủy.
Song hành cùng nguồn lực nhà nước, sự tham gia mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân đang thổi một luồng gió mới vào thị trường sản phẩm văn hóa - giải trí của thành phố. Các mô hình tiên phong như show diễn “Bản giao hưởng đảo xanh”, Chợ Vui Fest tại Cát Bà hay chuỗi đại nhạc hội quy mô lớn tại đảo Vũ Yên, Đồ Sơn đã minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc kết hợp kỳ diệu giữa cảnh quan thiên nhiên, nghệ thuật biểu diễn và công nghệ tổ chức sự kiện hiện đại.
Đặc biệt, việc Hải Phòng được tin tưởng lựa chọn đăng cai các cuộc thi nhan sắc tầm cỡ quốc gia và quốc tế trong năm 2026 như Miss World 2026, Miss Universe 2026 và Hoa hậu Việt Nam 2026 đã tạo ra cú hích truyền thông mạnh mẽ.
Bên cạnh nghệ thuật biểu diễn và sự kiện lớn, phát triển kinh tế đêm dựa trên thế mạnh ẩm thực và nhu cầu trải nghiệm văn hóa của người dân, du khách đang trở thành hướng đi chiến lược sắc bén. Từ ngày 28/8/2026, việc thành phố chính thức thí điểm tổ chức không gian phố đi bộ, ẩm thực và các hoạt động kinh tế ban đêm tại khu vực Dải công viên trung tâm và Quảng trường Nhà hát thành phố đã tạo ra một “tọa độ” vui chơi, giải trí về đêm vô cùng sôi động. Mô hình này khéo léo kết hợp giữa văn hóa ẩm thực đặc trưng với không gian mua sắm và nghệ thuật đường phố ngay giữa lòng đô thị.
Dưới góc độ giao lưu văn hóa, ông Kim Jea Chul, Trưởng đại diện tổ chức Copion tại Hải Phòng, phân tích thêm: “Phố đi bộ ẩm thực nên kết hợp thưởng thức món ngon với trải nghiệm văn hóa truyền thống, trò chơi dân gian, biểu diễn nghệ thuật và giao lưu văn hóa. Những hoạt động này sẽ giúp không gian thêm sinh động, hấp dẫn cả người dân và du khách…”.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trung Kiên khẳng định, kinh tế ban đêm chính là một cấu phần trọng yếu của nền kinh tế dịch vụ hiện đại, đóng vai trò trực tiếp trong việc kéo dài thời gian lưu trú, kích thích mức chi tiêu của du khách và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Không gian phố đi bộ hiện hữu cũng đồng thời tạo môi trường lý tưởng để nuôi dưỡng các hoạt động nghệ thuật gắn liền với mục tiêu xây dựng “Thành phố Âm nhạc”.
Để kinh tế đêm thực sự vươn lên trở thành sản phẩm đặc trưng có sức cạnh tranh cao, Hải Phòng cần tiếp tục làm phong phú hệ sinh thái hoạt động, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ và tạo mạng lưới kết nối chặt chẽ với các điểm tham quan, hệ thống lưu trú.
Khi ẩm thực, nghệ thuật, mua sắm và công nghệ số hòa quyện thành một chuỗi trải nghiệm mang đậm bản sắc, kinh tế đêm không chỉ làm gia tăng giá trị cho đô thị Cảng mà còn mở rộng không gian vững chắc cho công nghiệp văn hóa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đón hơn 17 triệu lượt khách và đạt doanh thu du lịch hơn 20.500 tỷ đồng trong năm 2026.
-----------------
