Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu bộ máy hành chính mới

Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hải Phòng đang bước vào giai đoạn nhìn lại để đánh giá hiệu quả của bộ máy hành chính mới. Đáng chú ý, trong hàng loạt nội dung được đặt ra, công tác cán bộ được nhấn mạnh như một “nút thắt” cần tháo gỡ nếu muốn mô hình mới vận hành hiệu quả, bền vững.

Tại hội nghị góp ý Dự thảo báo cáo sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp diễn ra ngày 27/5 vừa qua, đồng chí Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu yêu cầu phải làm rõ thực trạng có nơi cán bộ quá tải, có nơi phân công chưa hợp lý; phải đánh giá sâu khó khăn trong công tác cán bộ sau hợp nhất, cũng như nguy cơ “chảy máu chất xám” khỏi khu vực công.

Nhìn vào báo cáo sơ kết của Ban Thường vụ Thành ủy có thể thấy quy mô vận hành của mô hình mới rất lớn. Sau hợp nhất, Hải Phòng có diện tích hơn 3.194 km², dân số hơn 4,6 triệu người; toàn thành phố có 114 xã, phường, đặc khu cùng hệ thống chính trị cơ sở vận hành đồng loạt từ ngày 1/7/2025. Để bảo đảm bộ máy không bị “đứt gãy”, thành phố triển khai khối lượng công việc khổng lồ về tổ chức và nhân sự. Chỉ riêng khối chính quyền, 214 phòng chuyên môn được sắp xếp còn 117 phòng, giảm 97 đầu mối, tương đương 45,3%; 227 đơn vị sự nghiệp giảm còn 189 đơn vị. Bộ máy được tinh gọn mạnh mẽ, nhiều đầu mối trung gian được cắt giảm. Tuy nhiên, chính quá trình ấy cũng khiến áp lực công việc dồn mạnh về cơ sở.

Sau phân cấp, nhiều lĩnh vực như đất đai, xây dựng, tài nguyên - môi trường, tài chính - ngân sách hay đầu tư công có khối lượng công việc rất lớn, quy trình xử lý phức tạp, trong khi một bộ phận cán bộ còn thiếu kinh nghiệm với nhiệm vụ mới. Mặt khác, bài toán hiện nay không đơn thuần là thiếu người, mà là thiếu đúng người, đúng chuyên môn. Nhiều lĩnh vực đặc thù như y tế, quy hoạch, khoa học công nghệ, đất đai, xây dựng đang thiếu cán bộ có chuyên môn sâu. Trong khi đó, một số cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều vị trí việc làm, vừa tiếp dân, vừa xử lý hồ sơ, vừa tham mưu quản lý chuyên ngành. Đây chính là “mặt sau” của quá trình tinh gọn bộ máy.

Giảm tầng nấc trung gian giúp bộ máy vận hành nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn nhiều đối với cán bộ cơ sở. Nếu trước đây chỉ cần “đúng quy trình”, thì nay cán bộ phải biết xử lý tình huống, phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ, đối thoại với dân và chịu trách nhiệm trực tiếp về hiệu quả công việc.

Trong khi đó, thực tế cho thấy không ít nơi vẫn tồn tại tình trạng bố trí cán bộ chưa thật sự phù hợp chuyên môn; có lĩnh vực quá tải nhưng có nơi nhân lực chưa được khai thác hiệu quả. Nếu chỉ giảm đầu mối mà không đồng thời nâng chất lượng đội ngũ, áp lực sẽ chuyển hết về cấp trực tiếp phục vụ người dân. Khi ấy, cán bộ dễ rơi vào trạng thái quá tải, còn người dân là đối tượng chịu tác động đầu tiên khi công việc chậm trễ hoặc chất lượng giải quyết chưa đáp ứng yêu cầu.

Do đó, để bộ máy ấy vận hành hiệu quả, điều quan trọng nhất vẫn là nhân lực. Muốn tháo gỡ “nút thắt” cán bộ lúc này, điều quan trọng không chỉ là bổ sung nhân lực mà phải thay đổi cách làm công tác cán bộ theo hướng thực chất hơn. Việc rà soát vị trí việc làm cần sát với đặc thù từng địa phương, tránh bố trí cơ học. Công tác đào tạo cán bộ cũng phải chuyển mạnh sang kỹ năng thực hành, khả năng xử lý tình huống và thích ứng với môi trường số. Quan trọng hơn, cần tạo môi trường để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Bởi trong giai đoạn chuyển đổi mô hình, nếu cán bộ chỉ chọn an toàn, né tránh trách nhiệm, bộ máy khó vận hành linh hoạt, hiệu quả.

Thực tế sau gần một năm triển khai cho thấy, nơi nào cấp ủy quan tâm sát sao công tác cán bộ, phân công rõ người, rõ việc, phát huy tinh thần trách nhiệm, nơi đó bộ máy vận hành ổn định, người dân đồng thuận hơn. Điều đó khẳng định, thành công của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cuối cùng vẫn nằm ở yếu tố con người.

Tinh gọn bộ máy là để phục vụ nhân dân tốt hơn. Muốn mục tiêu ấy đi vào thực chất, cần tiếp tục tháo gỡ “nút thắt” cán bộ bằng tư duy đổi mới, cách làm linh hoạt và quyết tâm xây dựng đội ngũ đủ năng lực đáp ứng yêu cầu của mô hình quản trị hiện đại.