Hàng trăm doanh nghiệp nợ hơn 1.300 tỷ đồng
Cán bộ BHXH tuyên truyền về các chế độ BHXH tại Công ty Bê tông Phúc Tiến
Tháng 8-2019, gần 3.000 công nhân Công ty TNHH KaiYang Việt Nam đình công khi không được trả lương tháng 7. Tại thời điểm đó doanh nghiệp cũng mới chỉ đóng BHXH đến hết năm 2018 trong khi doanh nghiệp vẫn trừ tiền đóng BHXH hằng tháng của người lao động. Vụ việc chỉ được giải quyết khi lãnh đạo UBND thành phố vào cuộc rốt ráo, chỉ đạo các ngành chức năng tháo gỡ vướng mắc để giải quyết tối đa quyền lợi cho người lao động. Trước đó, trên địa bàn thành phố xảy ra nhiều cuộc đình công có nguyên nhân xuất phát từ việc doanh nghiệp vi phạm việc đóng BHXH, BHYT, BHTN xâm hại tới quyền, lợi ích chính đáng của người lao động.
Theo thống kê của BHXH thành phố, tính đến ngày 30-11-2019, tổng số nợ BHXH, BHYT, BHTN của các đơn vị, doanh nghiệp trên toàn thành phố là hơn 1.309 tỷ đồng.
Theo quy định tại Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động tùy mức độ có thể bị xử phạt từ 50 triệu đồng tới 1 tỷ đồng; phạt cải tạo không giam giữ 1 năm hoặc bị phạt tù đến 7 năm. Người phạm tội có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại điều này có thể bị phạt lên tới 3 tỷ đồng.
Theo đồng chí Đào Xuân Hải, Phó giám đốc BHXH thành phố, mặc dù pháp luật quy định rất rõ ràng nhưng trên thực tế, việc xử lý được hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN đối với doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn. Đến nay, BHXH thành phố chuyển hồ sơ 5 đơn vị sang Công an thành phố đề nghị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, chưa có đơn vị nào bị đưa ra xét xử.
Tính đến ngày 15-12-2019, toàn thành phố có gần 300 doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT, BHTN từ 3 tháng trở lên với số tiền từ 50 triệu đồng trở lên.
Phối hợp chặt chẽ để xử lý nghiêm vi phạm
Theo đại diện BHXH thành phố, khó khăn lớn nhất khi áp dụng quy định của pháp luật để xử lý hình sự các vi phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN là cơ quan có thẩm quyền phải chứng minh được doanh nghiệp có hành vi trốn đóng. Trên thực tế, hiện nay các doanh nghiệp luôn tìm đủ mọi cách “lách” luật để trốn đóng. Khi cơ quan BHXH vào kiểm tra thì tất cả hồ sơ, giấy tờ đều rất phù hợp nên rất khó phát hiện hoặc rất khó khẳng định doanh nghiệp có trốn đóng BHXH cho người lao động hay không.
Luật gia Nguyễn Ngọc Thanh, Chi hội luật gia 19- 5 (Hội luật gia thành phố) cho biết thêm, để thực hiện thống nhất việc xử lý hình sự trong lĩnh vực này, bảo đảm không làm oan sai và không bỏ lọt tội phạm, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao ban hành Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng các điều của Bộ luật hình sự về tội gian lận hoặc trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN. Trong đó, áp dụng Điều 216 Bộ luật Hình sự về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN quy định rõ một số thuật ngữ như “6 tháng trở lên” được hiểu là 6 tháng liên tục hoặc 6 tháng cộng dồn; hành vi “gian dối để không đóng, không đóng đầy đủ tiền BHXH, BHYT, BHTN” là trường hợp cố ý không kê khai hoặc kê khai không đúng thực tế việc đóng BHXH, BHYT, BHTN với cơ quan có thẩm quyền. Hành vi “không đóng đầy đủ” quy định tại khoản 1 Điều 216 của Bộ luật Hình sự được hiểu là việc người sử dụng lao động xác định rõ, đầy đủ các khoản đóng bảo hiểm, lập chứng từ, hồ sơ quyết toán lương cho người lao động, thu nhập doanh nghiệp nhưng chỉ đóng một phần tiền BHXH, BHYT, BHTN cho cơ quan BHXH theo quy định.
Thời gian tới, BHXH thành phố sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với Sở Lao động Thương binh và Xã hội, Liên đoàn Lao động thành phố, Công an thành phố trong công tác thanh tra, kiểm tra, hoàn thiện hồ sơ với những chứng cứ thuyết phục làm căn cứ để xử lý nghiêm các doanh nghiệp cố tình trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động.
Bài và ảnh: Thành Lê
