Chuyện về 3 nhà sư ở chùa Thắng Phúc

Chọn hy sinh chứ không khuất phục

Tiên Lãng là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, hầu hết các ngôi chùa trên địa bàn huyện không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo mà còn trở thành “pháo đài” của lòng yêu nước, là địa điểm liên lạc, nuôi giấu cán bộ, tiếp tế cho lực lượng kháng chiến.

Theo thượng tọa Thích Quảng Minh, Phó Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hải Phòng, trụ trì chùa Thắng Phúc (thôn Mỹ Huệ, xã Tiên Minh), vào năm 1946, sư tổ Thích Tâm Cẩn - trụ trì tổ đình chùa Thắng Phúc cùng đệ tử trưởng là hòa thượng Thích Thanh Lãng - Chủ tịch Hội Tăng già Cứu quốc tỉnh Kiến An đã kêu gọi tăng ni sơn môn Mỹ Lộc tích cực hưởng ứng lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ đó, nhiều tăng ni, Phật tử trong sơn môn và toàn huyện tích cực góp sức ủng hộ kháng chiến.

Tháng 3/2023, trên cơ sở hồ sơ đã được hoàn thiện theo quy định, UBND thành phố Hải Phòng ban hành Công văn số 606/UBND - VX gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, đề nghị xem xét công nhận liệt sĩ và cấp Bằng "Tổ quốc ghi công" đối với Thích Thanh Hựu, Thích Thông Trướng và Thích Nguyên Trí. Các bộ hồ sơ xác định rõ cả ba nhà sư đều hy sinh trong khi tham gia chống Pháp, bị địch bắt, tra tấn và bắn chết.

Nhà sư Thích Thanh Hựu sinh năm 1898 tại tỉnh Thái Bình cũ, xuất gia tu hành khi mới 13 tuổi. Năm 1939, sư về tu hành và trụ trì chùa Triều Đông (nay thuộc xã Tiên Lãng). Trong những năm kháng chiến chống Pháp, từ ngôi chùa nhỏ, sư Thích Thanh Hựu đã vận động nhân dân quyên góp lương thực, tiền bạc phục vụ kháng chiến. Do ngôi chùa nằm gần bốt boong ke Trung Lãng của địch, sư đã cho tiêu thổ nhiều hạng mục của chùa để ngăn quân Pháp chiếm đóng làm cứ điểm; hiến chuông đồng để đúc vũ khí phục vụ chiến trường, đào hầm bí mật, nuôi giấu cán bộ, du kích. Trong cuộc càn quét ngày 27/5/1950, sư kịp thời báo động để lực lượng cách mạng rút lui an toàn. Giặc Pháp phát hiện các hầm trong chùa, bắt giữ sư Thanh Hựu rồi tra khảo dã man. Sư kiên quyết không khai nên bị giặc bắn tử vong.

Ở chùa Đốc Hậu (nay thuộc thôn Minh Hậu, xã Tiên Minh), Hòa thượng Thích Thông Trướng cũng dành trọn tâm sức cho cả đạo đời. Hòa thượng sinh năm 1896 tại tỉnh Hà Nam cũ, được thầy nghiệp sư cử về trụ trì chùa Đốc Hậu từ năm 1942. Trong kháng chiến chống Pháp, sư Thông Trướng đã cho đào nhiều hầm bí mật trong chùa để giấu vũ khí và bảo vệ cán bộ kháng chiến. Những đợt chiến đấu ác liệt, chùa còn là nơi điều trị cho thương binh, truy điệu và chôn cất liệt sĩ. Hòa thượng cũng cho dỡ cửa chùa làm áo quan chôn liệt sĩ. Khi bị bắt trong trận càn ngày 12/7/1953, sư chịu mọi cực hình tra tấn nhưng vẫn giữ bí mật của cách mạng, cuối cùng bị giặc đánh tử vong.

Tại chùa Tiên Đôi Nội (nay thuộc xã Tân Minh), nhà sư Thích Nguyên Trí cũng sớm giác ngộ cách mạng. Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, sư tổ chức đào nhiều hầm bí mật, vận động nhân dân tiếp tế lương thực, bảo vệ các cuộc họp của lực lượng kháng chiến. Sư Nguyên Trí cũng cho tháo cánh cửa, đốn cây cổ thụ trong chùa để đóng áo quan chôn cất bộ đội hy sinh. Ngày 28/8/1953, sau khi bị chỉ điểm, quân Pháp bắt giữ sư, tra tấn dã man để buộc ngài khai nơi nuôi cán bộ. Tuy nhiên, đáp lại chỉ là sự im lặng kiên trung. Không khuất phục được ý chí ấy, chúng đã bắn nhà sư ngay trong khuôn viên chùa.

Không quân phục, không quân hàm nhưng sự cống hiến và hy sinh của các hòa thượng đã góp phần cùng quân dân ta làm nên thành công cho cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Tri ân những tấm gương vì cách mạng

Theo Thượng tọa Thích Quảng Minh, các nhà sư kể trên đều không còn thân nhân tại quê nhà. Theo truyền thống Phật giáo Việt Nam, chư tăng Sơn môn Mỹ Lộc cùng tín đồ Phật tử đã trực tiếp lo việc thờ phụng, cúng giỗ suốt nhiều năm qua tại tổ đình chùa Thắng Phúc và tại các ngôi chùa là nơi các sư trụ trì và hy sinh.

Từ đầu thập niên 90, Ban Đại diện Phật giáo huyện Tiên Lãng - trực tiếp là Thượng tọa Thích Quảng Minh đã thu thập tư liệu, tìm nhân chứng xác nhận sự hy sinh của các nhà sư, phối hợp cùng chính quyền địa phương xây dựng hồ sơ. Đến nay, nhiều hòa thượng tại Tiên Lãng đã được công nhận là liệt sĩ. Tuy nhiên, vẫn còn 3 nhà sư Thích Thanh Hựu, Thích Thông Trướng, Thích Nguyên Trí chưa được công nhận. Dù UBND TP Hải Phòng đã có công văn và hồ sơ gửi Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội từ năm 2023 nhưng đến nay, Bộ vẫn chưa có văn bản trả lời.

Thượng tọa Thích Quảng Minh trăn trở: “Một số cụ lão thành cách mạng từng là du kích, trước khi qua đời cũng rất tâm tư, thường xuyên hỏi tôi rằng: đến bao giờ các sư tổ mới được công nhận Liệt sĩ. Chúng tôi rất mong Nhà nước có sự ghi nhận xứng đáng cho các cụ Hòa thượng, bởi đây là cũng cách để giáo dục cho thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước, noi gương các bậc tiền nhân, xây dựng và bảo vệ quê hương”.

Ngày 31/7/2026, Sở Nội vụ Thành phố Hải Phòng đã có văn bản gửi Cục Người có công, Bộ Nội vụ đề nghị kiểm tra, có ý kiến đối với hồ sơ đã được thành phố gửi từ năm 2023, qua đó tạo cơ sở trả lời cử tri và tiếp tục thúc đẩy quá trình xem xét công nhận liệt sĩ.