Nỗ lực xóa 'vùng tối' an toàn thực phẩm

Trong những tháng đầu năm 2026, an toàn thực phẩm liên tục trở thành vấn đề “nóng”. Không chỉ là một vài vụ việc lẻ tẻ mà là những cảnh báo mang tính hệ thống. Từ nguy cơ dịch bệnh trong chăn nuôi, chế biến, thực phẩm không rõ nguồn gốc lưu thông trên thị trường, đến những bất cập trong quản lý, kiểm soát bếp ăn tập thể… Hệ lụy của thực phẩm không an toàn không chỉ dừng lại ở những vụ ngộ độc tức thời, mà còn là những ảnh hưởng lâu dài về sức khỏe cộng đồng, làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng…

Trong áp lực cạnh tranh, một bộ phận người sản xuất, kinh doanh sẵn sàng tối đa hóa lợi ích bằng mọi giá, bất chấp các quy định pháp luật, coi thường sức khỏe của người tiêu dùng. Sâu xa hơn, khi đạo đức kinh doanh xuống cấp, khi thực phẩm bẩn được coi là công cụ sinh lời, ranh giới giữa đúng - sai không chỉ được xác định bằng quy định của pháp luật mà còn bằng cả lương tâm.

Từ thực tiễn trên có thể thấy rằng câu chuyện an toàn thực phẩm không còn là “cảnh báo” mà trở thành vấn đề cần hành động ngay với cách tiếp cận quyết liệt và đồng bộ hơn.

Hải Phòng là thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm kinh tế công nghiệp, thương mại, dịch vụ và cảng biển lớn của khu vực phía Bắc và là điểm đến du lịch hấp dẫn, thu hút nhiều du khách trong nước và quốc tế. Quy mô phát triển nhanh, mật độ dân cư cao, cùng với hệ thống sản xuất, chế biến, kinh doanh, vận chuyển thực phẩm đa dạng, đã và đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ tác động trực tiếp đến sức khỏe nhân dân, mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của thành phố, môi trường đầu tư kinh doanh và chất lượng phát triển du lịch.

Thời gian qua, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố đạt những kết quả tích cực. Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn nhìn nhận tình hình vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm còn diễn biến rất phức tạp, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Một số vụ việc điển hình như liên quan đến Công ty CP Đồ hộp Hạ Long hay vụ phát hiện hơn 5 tấn giá đỗ sử dụng hóa chất tại xã Gia Phúc đã gây bức xúc dư luận, đặt ra yêu cầu phải siết chặt quản lý hơn nữa.

Thành phố hiện có hơn 8.400 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, hơn 7.200 cơ sở thức ăn đường phố, hơn 1.000 bếp ăn trường học… Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm nay có chủ đề “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”. Ngành y tế, các xã, phường, đặc khu của thành phố đang thực hiện “chiến dịch” cao điểm kiểm tra, giám sát về an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể và các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ. Qua thực tế kiểm tra cho thấy, phần lớn các cơ sở đều chấp hành tốt quy định về an toàn thực phẩm.

Song, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm còn đối mặt với nhiều thách thức. Hệ thống văn bản pháp lý còn chồng chéo, chưa phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Năng lực xét nghiệm còn hạn chế, nhiều chỉ tiêu phải gửi tuyến trung ương. Đáng chú ý, phần lớn cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có quy mô nhỏ lẻ, hoạt động tự phát, gây khó khăn trong kiểm soát. Trong khi đó, nhân lực làm công tác an toàn thực phẩm còn “mỏng”, đặc biệt ở cấp xã - nơi cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Mặt khác, hạ tầng công nghệ thông tin cũng là “điểm nghẽn” khi hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện tại chưa phù hợp sau sáp nhập, chưa đáp ứng yêu cầu số hóa, chuẩn hóa dữ liệu theo hướng đồng bộ, liên thông. Việc kiểm soát nguồn gốc, chất lượng thực phẩm trong điều kiện phát triển mạnh của thương mại điện tử, logistics và chuỗi cung ứng còn nhiều khó khăn.

Trước thực tế này, yêu cầu đổi mới phương thức quản lý là rất cấp thiết, từ kiểm soát rời rạc sang quản lý theo chuỗi, từ xử lý sự cố sang phòng ngừa rủi ro. Ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và nền tảng dữ liệu được xem là giải pháp căn cơ để nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch thông tin

Tại lễ phát động “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026”, đồng chí Vũ Tiến Phụng, Phó Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu phải chịu trách nhiệm toàn diện trước thành phố về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn, theo phân công, phân cấp quản lý. Mặt khác, đây không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế hay một cơ quan quản lý nào mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội

Thành phố đặt mục tiêu không để xảy ra “khoảng trống” trong quản lý, từng bước xây dựng môi trường thực phẩm an toàn, minh bạch, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.